Akbulut Köyü Alaçam / SAMSUN

31 Mart 2007 Cumartesi

Köyümüzün Camii

Akbulut Köyü Camisi, Yapılış tarihi 1968

Hey gidi günler. Temeli yani atılmıştı. Üzerinde oynardık bir zamanlar.

Kore Gazimiz Rasim AY (Tokur Emmi)

Tokur emmi, Ali Usta'nın Hasan ve Bilalcugun Bayram.

Bir pazar günü. Toplanan defne (taflan) yapraklarını satacaklar. Köye gelen tüccarın çetillikten dönmesini bekliyorlar.

30 Mart 2007 Cuma

Atasözlerimizden

Acı söz insanı gâvur eder.

Acıkmış kudurmuştan beterdir.

Acındırırsan arsız, acıktırırsan hırsız olur.

Aç ayı oynamaz.

Aç doyman, tok acıkmam demiş.

Aç gözünü, açarlar gözünü.

Aç kurt aslana saldırır.

Aç ambara sıçan düşmez.

Aç köpek fırın göçürür.

Aç tavuk rüyasında darı görür.

Açma sırrını dostuna, o da söyler dostuna.

Adam iş başında belli olur.

Adam olana bir söz yeter.

Adamın iyisi, alışverişte belli olur.

Ağlamayan çocuğa cicik verilmez.

Ağustos'ta beyni kaynayanın, zemheride kazanı kaynar.

Ak akçe kara gün içindir.

Akıl yaşta değil, baştadır.

Akılları pazara çıkarmışlar, herkes kendi aklını beğenmiş.

Akıllı düşman, akılsız dosttan iyidir.

Akılsız kafanın cezasını ayaklar çeker.

Aklın yolu birdir.

Alacakla borç ödenmez.

Alçakta yatma sel alır, yüksekte yatma yel alır.

Allah doğrunun yardımcısıdır.

Allah'ını tanımayan atasını tanımaz.

Alma mazlumun âhını, çıkar aheste aheste.

Almadan vermek Allah'a mahsustur.

Alnım ak yüzüm paktır.

Ana gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz.

Aslan yattığı yerden belli olur.

Akşam kızardı kurak, sabah kızardı çorak.

At b..una gölge düştü, tembellere gayret düştü.

At binenin, kılıç kuşananın.

At ölür meydan kalır, yiğit ölür adı kalır.

At pisliğine gölge düştü, tembellere gayret düştü.

At üstünde orak biçilmez.

Atasız uşak, yılarsız eşşek.

Ataş olmayan yerden duman çıkmaz.

Ataşa ataşla gidilmez.

Atı alan Üsküdar’ı geçti.

Attan düşen ölmemiş, eşekten düşen ölmüş.

Ayağını yorganına göre uzat.

Az veren candan çok veren maldan verir.

Az zamanda çok şey olur.

Bal tutan parmağını yalar.

Besle kargayı oysun gözünü.

Bey mi yaman, el mi yaman.

Bilmemek ayıp değil, öğrenmemek ayıptır.

Bir elin nesi var, iki elin sesi var.

Biri yer bir bakar, kıyamet ondan kopar.

Borç yiğidin kamçısıdır.

Boşa koydum dolmadı, doluya koydum almadı.

Boyundan büyük işe kalkma.

Bugünün işini yarına bırakma.

Büyük balık küçük balığı yutar.

Can boğazdan gelir.

Canı yanan eşek atı geçer.

Çakaldan post, gâvurdan dost olmaz.

Çektiklerim Karadeniz’e köprü olur.

Çiğnemeden yutulmaz.

Çocukla çocuk olunmaz.

Çok konuşan çok yanılır.

Çok söyleme arsız, aç koyma hırsız olur.

Dağ adamı, öldürür sağ adamı.

Dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur.

Damlaya damlaya göl olur.

Danışan dağı aşmış, danışmayan yolu şaşmış.

Davul dengi dengine çalar.

Davulun sesi uzaktan hoş gelir.

Dayak cennetten çıkmadır.

Delinin biri kuyuya bir taş atar, kırk akıllı çıkaramaz.

Dereyi görmeden paçayı sıvama.

Dibi görünmeyen göle atlanmaz.

Dilin kemiği yok.

Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar.

Dost başa, düşman ayağa bakar.

Dost gara günde belli olur.

Dosta düşmana nam olsun.

Dostluk başka, alış veriş başka.

Dünya kazan, ben kepçe.

Dünya yansa içinde bir kilimi yok.

Dünyada aç mezarı yok.

Düşmanın karınca bile olsa azımsama.

Eden bulur.

Eğri oturalım, doğru konuşalım.

El elden üstündür.

El elin eşeğini türkü çığırarak arar.

Elçiye zeval olmaz.

Elden kalan kırk gün kalır.

Emanete hıyanet olmaz.

Emek olmadan yemek olmaz.

Erken öten horozun başını keserler.

Eşeğini sağlam kazığa bağla.

Etme bulma dünyası.

Ev alma komşu al.

Evdeki hesap çarşıya uymaz.

Evi ev eden kadındır.

Evli evine tavuklar pinine.

Fazla mal göz çıkarmaz.

Garip kuşun yuvasını Allah yapar.

Gelin ata binmiş, ya nasip demiş.

Gemisini yüzdürene kaptan derler.

Gönüllü atın torbası boş kalmış

Gökte bulut, sen bu işi unut.

Görünen köy kılavuz istemez.

Göz görmüş gönül sevmiş.

Gözden ırak olan gönülden de ırak olur.

Gül dikensiz, iş zahmetsiz olmaz.

Gülü seven dikenine katlanır.

Gün geçer kin geçmez.

Güvenme dostuna, kum doldurur postuna.

Hak deyince akan sular durur.

Hak yerini bulur.

Hamama giden terler.

Hatasız kul olmaz.

Hayvanlar koklaşa koklaşa, insanlar konuşa konuşa.

Hazıra dağ dayanmaz.

Her horoz kendi çöplüğünde öter.

Her koyun kendi bacağından asılır.

Her tavuğun eti yenmez.

Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır.

Herkes ektiğini biçer.

Herkesin ipiyle kuyuya inilmez.

Hocanın dediğini yap, yaptığını yapma.

Horozu çok olan köyün sabahı geç olur.

İğneyi kendine çuvaldızı başkasına batır.

İki ara, bir dere.

İki cambaz bir ipte oynamaz.

İki fakir bir kilimde yatar, iki kral bir ülkede olmaz.

İnsanın gözünü toprak doyurur.

İp inceldiği yerden kopar.

İslam’ın şartı beş, altıncısı insaftır.

İt ite, itkuyruğuna buyurur.

İt ürür, kervan yürür.

İyi olacak hastanın ayağına doktor kendisi gelir.

İyilik et, denize at. Balık bilmezse Halik bilir.

İyilik yap, kötülük bul.

Kabahat ölende mi, öldürende mi?

Kanı kan ile yuğmazlar.

Kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez.

Kaza geliyorum demez.

Kazan dibin kara, seninki benden kara.

Kazanmadan kazan kaynamaz.

Kefenin cebi yok.

Kel başa şimşir tarak.

Kel ölür sırma saçlı, kör ölür ela gözlü olur.

Kendi düşen ağlamaz.

Kimsenin ahı kimsede kalmaz.

Kızın mı var, derdin var.

Kızına sahip çıkmazsan ya davulcuya ya da zurnacıya varır.

Kızını dövmeyen dizini döver

Komşu komşunun külüne muhtaçtır.

Komşunun tavuğu komşuya kaz görünür.

Kork korkmazdan, kaç utanmazdan.

Köpekle dalaşacağına yolu dolaş.

Köprüyü geçene kadar eşeğe dayı diyeceksin.

Kör Allah'a nasıl bakarsa Allah 'ta ona öyle bakar.

Körle yatan şaşı kalkar.

Kötü söz sahibine aittir.

Köyün kepeği, köyün köpeğine yeter.

Kurt gerisini görmüş yara sanmış.

Kurt gitti koyun yaylaya çıktı.

Kurunun yanında yaş da yanar.

Külfetsiz nimet olmaz.

Laf lafı açar. Lafın ucu kaçar.

Lafla peynir gemisi yürümez.

Mal canın yongasıdır.

Meyvesi olan ağaç taşlanır.

Misafir umduğunu değil bulduğunu yer.

Nam olsun, kâr olmasın.

Ne köy olur ne kasaba.

Nerede birlik orada dirlik.

Nerede çokluk orada ..kluk.

Nikâhta keramet vardır.

Olamayacak duaya amin denmez.

Ödünç güle güle gider, ağlaya ağlaya gelir.

Ölecek köpek cami havlusuna işer.

Ön teker nereye, arka teker oraya.

Paran kadar konuş.

Paran varsa cümle âlem kulun.

Parayı veren düdüğü çalar.

Rüzgâr eken fırtına biçer.

Sakla samanı gelir zamanı.

Söz ağızdan bir kere çıkar.

Söz gümüşse sükût altındır.

Söz sahibine batar.

Su içerken yılan bile dokunmaz.

Su testisi suyolunda kırılır.

Su uyur düşman uyumaz.

Suçu gelin etmişler, hiç kimse güvey olmamış.

Sükût ikrardan gelir.

Sürüden ayrılanı kurt kapar.

Şeriatın kestiği parmak acımaz.

Taş yerinde ağırdır.

Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.

Tek elin nesi var. İki elin sesi var.

Tencere yuvarlanmış kapağını bulmuş.

Tilki, tilkiliğini bildirinceye kadar tilkilik elden gider.

Tilkinin dönüp dolaşıp varacağı yer kürkçü dükkânıdır.

Tırnağın varsa başını kaşı.

Tok bir kuzu yemiş.

Ununu elemiş eleğini asmış.

Uyan da balığa gidelim.

Üsküdar' da sabah oldu.

Vakit nakittir.

Yağmasa da gürler.

Yalancının mumu yatsıya kadar yanar.

Yanlış hesap Bağdat' tan döner.

Yaş kesen baş keser.

Yatan aslandan gezen tilki iyidir.

Yavuz hırsız ev sahibini bastırır.

Yazın yaşa kışın taşa oturma.

Yemek buldun giriş, İş buldun sıvış.

Yılanın dostluğu dereyi geçene kadardır.

Yoğurt buldum kaşık yok, kaşık buldum yoğurt yok.

Zenginin malı züğürdün çenesini yorar.

Zora dağ dayanmaz.

Zorla güzellik olmaz.

Zorla köpek ava gitmez.

Züğürt olup düşünmektense uyuz olup kaşınmak daha iyidir.

Derleme: Çetin KOŞAR

20 Mart 2007 Salı

Samsun ili Alaçam ilçesine bağlı bir köydür. Muhtar ve İhtiyar Meclisince yöneltmektedir. Bir adet orman bekçisinin dışında herhangi bir güvenlik kuvveti yoktur. Gerektiğinde Alaçam İlçe Jandarma Karakolu bu ihtiyacı karşılamaktadır.

Denizden yüksekliği yaklaşık 500 metre, sahile uzaklığı ise 10 Km. ‘dir. Yüzölçümü 1000 metre kare olup ülke, il veya ilçe ile sınırı yoktur.

Kuzey ve Doğu yönünden başlayan ana yükselti üzerinde deve hörgücü misali iki tümsek üzerine kuruludur. Yerleşim bölgeleri bu yükseltilerde yüz yüzedir. İki yükseltinin birleştiği nokta köy merkezini teşkil eder. Köyün ana yolu buradan başlar. Bir ucu Kışlakonak Köyü’ne diğer bir ucu Karanlıkdere Mahallesinden geçerek Sancar Köyü’ne, diğer öteki ucu da Sarımsak Mahallesinden geçerek Gecekli Köyü’ne ulaşır. Köyün kültür merkezlerinden okul ve cami bu köy merkezindedir.

İdari bakımdan kendisine bağlı köyler şu şekilde sıralanır. Köyümüz oldukça geniş bir coğrafya üzerindedir. Siyasi haritada KIŞLAKONAK KÖYÜ olarak geçen köyümüz 2000’li yıllarda yeniden yapılanmaya gitmiş ve Gelemet Mahallesi “Kışlakonak Köyü” adını alarak muhtariyet kazanmıştır. Geriye kalan, Akbulut, Karanlıkdere, Çetirlik ve Sarımsak Mahalleleri “AKBULUT KÖYÜ” adı altında tek bir muhtarlıkla idare edilmektedir.

Komşu Köylerimiz; Gökçeboğaz, Kırıklı, Gecekli, Kapaklı, Sancar ve Kışlakonak’tır.

Gerek mahallesi olan köyler ve gerekse komşu köylerin hepsi hafif meyilli arazilerin üzerine kurulmuştur.

/Çetin KOŞAR

Köyde Bir Yaz Günü

İklim ve Tabii Bitki Örtüsü

İKLİM

Karadeniz’e has ılıman iklim hâkimdir. Yazlar serin, kışlar ılık geçer. Eskiden görülen ve kuraklığa neden olan aşırı sıcaklar ve iki üç metreyi bulan yoğun kar yağışlarına artık rastlanmamaktadır.

Yağışlar ilk ve son bahar aylarında kendini yoğun olarak göstermektedir. Ancak, büyük sel ve taşkınlara sebebiyet veren aşırı yağışlara artık rastlanmamaktadır.

TABİİ BİTKİ ÖRTÜSÜ

Zirai ürünlerin, tarla kenarlarında ve evlerin çevresinde bulunan çeşitli meyve ağaçları ve diğer ağaçların dışında ilk bakışta gözümüze çıplak toprak çarpar. Köyün güneyinde, Kömürlük, Eski köy, Kaba alma, Temron Tepe, Dikili Taş, Kökçe ve Aile diye anılan orman alanları mevcuttur. Ormandaki ağaç türleri genel olarak Meşe, Pelit, Gürgen ve taflandan oluşmaktadır.

Köyün yerleşim sınırları içinde ağaçların yoğunluğu meyve ağaçları olarak gözlenmektedir. Evin çevresinde veya tarlanın bir kenarında tek tek ve toplaca meyveliklere rastlanır. Başlıca meyve türleri şunlardır. Kara erik, Elma, Armut, İncir, Can erik, Dut, Üzüm, Ayva, Nar, Kiren (kızılcık), Fındık, ceviz, vb..

Köy ormanında bulunmayan çınar, kavak, köknar ve çam ağaçları köy içinde mevcuttur. Yaşlılardan nakledildiğine göre köyün yerleşim alanı ilk yıllarda çamlıkmış. Ancak, şimdilerde bu ağaçlara tek tük rastlanmaktadır.

Köyde, portakal, mandalina ve limon gibi turunçgiller ile kestane ve fıstık ağaçları yoktur.

/Çetin KOŞAR

Toprak Yapısı

Akbulut Köyü.
Yukarköy'den Karanlıkdere ve Tokmak Hırmanı.

Köy toprağı, yapısal özellik itibariyle killidir. Bununla beraber humuslu ve taşlı toprak oranları hayli yüksektir.

Toprak, yeterli derecede neme sahiptir. Ana ürün tütün üretimi için elverişlidir.

Toprağın verim oranı 8-10 civarında olup göze çarpan farklılıklar yoktur. Aşırı yamaç veya sulak yerler ile ağaç gölgesinin (güğ) bıraktığı verimsizlik buna bir örnektir.

Toprağın taşlılık oranı farklıdır. Dere kenarındaki tarlalarda bu oran yüksektir.

Aşırı meyilli arazilere rastlansa da genel olarak araziler hafif meyillidir. Bazı bölgelerde küçük çaplı toprak kaymalarına rastlanmaktadır.

Bataklık ve sulak arazi artık yok denecek kadar azalmıştır. “Algun” adı verilen işlemlerle sulak araziler tarıma elverişli hale getirilmektedir.

/Çetin KOŞAR

Su Kaynakları

Köyümüzün deniz ile kıyısı yoktur. Ancak 10 km uzaklıkta deniz manzarası vardır. Köy sınırları içinde göl yoktur. Karanlıkdere ve Sarımsak Mahallelerinden geçen biri çay diğeri dere iki akarsuyu mevcuttur. Köyün üç yanı bu akarsularla çevrilidir. Ancak suları kıttır. İlkel yöntemlerle kenarındaki bazı tarlalarda sulama yapılır. Geçmişte, Eskiköy mevkiinden çıkıp Karanlıkdere Mahallesi ve Kışlakonak Köyünden geçerek giden çay üzerinde biri Kömürlük dağında “Hatip’in Değirmeni” diğeri Kışlakonak köyünde “Cırmanların değirmeni” ve bir diğeri de Cilim Mevkiindeki “Balcı!nın Değirmeni” olmak üzere toplam üç adet su değirmeni işletilirdi.

Mevcut akarsularımızda yeteri kadar su ürünü yoktur. Derin dere yatakları yoktur. Bu nedenle hafif bir yağmurla birlikte dereler taşarak balık yuvaları bozulmaktadır. Yaz aylarının sonuna doğru gelişen yavru sazanlar gençler tarafında ağ ya da olta ile avlanmaktadır.

İçme suyu derinlikleri 5 ila 10metre arasında değişen kuyulardan sağlanır. Tütün dikiminde kullanılan tankerle köy dışından da içme ve kullanma için su getirilmektedir. Bazı aileler bir araya gelerek köyün ormanına döşedikleri plastik hortumlarla özel olarak evlerine su akıtmaktadırlar. 1976 yılında başlatılan DSİ’nin köye su getirme projesi 1980’e gelindiğinde bitirilmeden kaderine terkedilmişti. Ana ve tali borular döşenmiş, Cilim mevkiinde iki kuyu kazılmış Gelemet ve Akbulut’a birer depo yapılmıştı. 1990’lara gelindiğinde yeni bir girişimle bu proje tamamlanmış, Köyün bir kısmı suya kavuşmuştur.

Köyün alt tarafında bulunan ve ”aşşa puvar” adıyla anılan bir kuyusu vardır. Dört mevsim sürekli akan bu kuyunun suyu kaynağında tutulmak istenmiş ancak bir sonuç alınamamış. Aksine körelmiştir. Birkaç kişinin ferdi çabasıyla eski haline getirilen kuyu şimdilerde köye hizmet vermeye devam etmektedir.

Genel olarak köydeki sular içmeye gayet elverişlidir. Köy okulunun bahçesinde açılan içme suyu kuyusundan -ilginçtir- tuzlu su çıkmıştır.

Eskiden olduğu gibi sonbahar mevsiminde görülen su kıtlığı artık yaşanmıyor. Caminin avlusunda bulunan Çeşme dışında köyde umuma açık çeşme bulunmamaktadır.

/Çetin KOŞAR

Köy Hayatı

Köy toplumu küçük bir toplumdur. Sosyal bilimlerde köy hayatı; asıl medeniyetin özü, sağlam ve değişmez yapısı, bozulmamış kültürün kaynağı, sağlam düşünce yapısına sahip insanların toplumu, geleneklerin korunduğu, örfün yaşandığı sıkı dayanışma toplumudur. Geleneksel kültür bütünlüğü vardır. Şehir gibi değişmeye, bozulmaya ve dejenerasyona açık değildir. Ferdi hayat gelişmemiştir. İstikrarlı, sağlam, canlı bir cemaat toplumu orada yaşamaktadır. Ünlü Sosyolog İbn-i Haldun’a göre köy hayatının özellikleri;

Köy hayatı yerleşik şehir hayatından öncedir.

Köy hayatı cesur, kendine güvenen, serbest, köklü bir yapıya sahiptir.

Köy aile hayatı şehir aile hayatından daha sağlam ve istikrarlıdır.

Toplumsal bilinç köyde daha canlıdır.

Cemaat dayanışması ve yardımlaşma köyde y aygındır.

Yaşlı kimselere ve kadınlara saygı önemlidir.

Şehir nüfusu köyden gelen göçlerle gelişir.

Şehre göç edenler köyün refah sınırını teşkil ederler.

Elverişli olmayan sağlık şartları, lüks, çeşitli sapık davranışlar köy hayatında yoktur.

Günümüzde ekonomik kaygılarla çalışma hayatının köy dışına taşması ve kentlerin cazibesi önce köylerin demografik yapısını bozmuş ardından şehir kültürü unsurlarının köye taşınmasıyla köy hayatının bu sayılan özelliklerinin yitirilmesine yol açmıştır.

Ama…. Orda bir köy var. Uzakta. O köy bizim köyümüzdür. Gideriz. Yatarız. Büyüklerimizi oraya nöbetçi diker tekrar geri döneriz. Çünkü o köy bizim köyümüzdür.

/Çetin KOŞAR