Adlar, Soyadlar Ve Lakaplar..

Dede Korkut'un "Boğaç Han" hikayesini okuduktan sonra, Eski Türklerde çocuklara adlarının bir beceri gösterdikten sonra konulduğunu öğrenmiştik.. Bir insanın veya eşyanın adı onun özüne ilişkin bir nitelik olarak görüldüğünden, konulacak ad ile o adı "taşıyacak" kişinin uyum göstermesi gerekir.. Erkek çocuklara büyükbabanın adının konulması Anadolu'da oldukça yaygın bir gelenektir. Bazen konulan isimde yanlış yapıldığında çocuğun hastalandığına, o adı taşıyamadığına ve ağır gelen bu ad değiştirilmedikçe iyileşemediğine inanılır..

Ad, kişinin niteliğine ait bir bilgi içerdiğinden, olası düşmanlarca bilinmesi sakıncalı durumlar yaratabilir. Çünkü birine büyü yapabilmenin temel şartlarından biri, onun adını bilmektir. Hamaset edebiyatında veya bazı filmlerde duyulan, "Yiğidim, adını bağışlar mısın ?" sorusu, kendi hakkında önemli bir bilginin yabancı biri tarafından öğrenilmek istenmesinin hoş karşılanmayabilmesinden kaynaklanmaktadır..

  

Dursun, Durmuş, Satı, Satılmış, Hediye, Armağan, Ömür, Yaşar gibi adlar çocuk ölümlerine karşı tedbir olarak konulan isimlerdendir. Bebekleri ölen aileler, bu adları tercih ederek, "isim büyüsü" yapmaktadırlar..

Eski Türkler de aynı yöntemi uygulayarak, kötü ruhları bebeklerin değersizliğine inandırıp kaçırtmak için çocuklarına İtalmas(z), İtboku, Çoçkabay (domuzbay) gibi adlar koymuşlardır..

İsim büyüsünün bir cephesi de, istenmeyen çocukların doğmasını engellemek için konulan isimlerdir.. Yeter, Döne, Kafiye, Soner, Sonay gibi.. Erkek evlat isteyip de kızı olan aileler ise bu arzularının gerçekleşmesini kızlarına koydukları adlara bağlarlar. Yeter, Döne, Songül gibi isimler bu amaca da hizmet ettiği gibi, Orta Asya ve Anadolu'da Ulbolsun, Turterim, Tamamgül, Gelsinbay ve Kıbrıs'ta kullanılan ve aslı Arapça olup "inci gibi" anlamına gelen "Dürriyye"dir. Türkçe "dur" dan geldiği sanılan "Duriye" de bu adlardandır..

Dünyanın en yaygın adları Tevrat'dan alınan, üç dinin de benimsediği adlardır. İkinci Meşrutiyet döneminde, Türkçülük akımının kuvvetlenmesinden sonra çocuklara Cengiz, Attila gibi adlar koymanın yaygınlaşması üzerine, dönemin tanınmış İslamcılarından ve sonranın felsefe hocası Babanzade Ahmet Naim, bu pagan adlara ateş püskürmüş, "Hristo" adının bile bizler için daha tanıdık ve makul olduğunu yazmıştı !..

Avrupa'da da Hristiyan dünyasına ait olmayan pagan adlar yaygındır. Tanınmış bazı Avrupalı adların anlamları şöyledir :

Gerald: Mızrak taşıyan ; Albert : Onurla aydınlanan ; Lambert : Ülkeyi aydınlatan ; Robert/Rupert/Rupprecht : Ünle aydınlanan ; Herbert : Orduyu aydınlatan, ordunun ışığı ; Bertram/Bertrand : Parlak karga ; Bernard : Ayı gibi kuvvetli ; Eberhard : Yaban domuzu gibi kuvvetli ; Edward : Zenginlikleri bekleyen ;

Louis/Lewis/Ludwig/Luigi : Cesur savaşçı ; Adolph : Soylu kurt ; Rudolph : Ünlü kurt ; Ursula : Dişi Ayı ....

Eski Yunanlılar da atı çok sevdikleri için "hippo" (at) ile başlayan adlar almışlar, Hippokrates gibi.. Romalılarda ise erkek ön adlarının sayısı çok azdır.. Aulus, Gaius, Lucius, Marcus, Publius, Servus, Titus, Tiberius gibi yaklaşık yirmi addan ibarettir !.. Bu ön adların ardına soyun adı (nomengentile), baba adı ve kabile adı (tribunus) eklenirdi. Romalı kadınların ise genellikle ön adları yoktur. Yalnızca aile adlarını kullanmışlardır. Ailede birden fazla kız çocuğu varsa onları Prima (Birinci), Secunda (ikinci), Tertia (üçüncü) vb. diye adlandırırlardı..

Asya Türklerinde, doğumn gününde yaşanan olaylara göre, örneğin o gün düşman yenildiyse Yağıbasan, konuk geldiyse Konukkeldi, yemek verildiyse Aşbergen gibi adlar ya da obanın kurulduğu yere göre Uralbay, İdilbay gibi adlar konulmaktaydı..

Anadolu'da Arif, Arife, Bayram, Cumali, Recep, Şaban, Ramazan, Bahar, Seher, Hilal, Mevlüt, Miraç,Kadir, Kadriye gibi doğum gününü belirleyen adlar yaygındır. Ayrıca, Anadolu'da, çoğunluğu yörenin saygın yatırlarından kaynaklanan adlarla çocuklara isimler konulmaktadır. Çocuğu olmayan kadınların yatırlara adakta bulunmaları yaygın bir gelenek olduğundan, yerel yatırlardan alınan adlar çok fazladır.. Örneğin Sivas'ta Ahmet Turan ; Elazığ'da Hıdır ; Gaziantep ve Kahramanmaraş'ta Ökkeş ; Diyarbakır'da Şehmuz ; Tunceli'de Veysel ; Besni'de Vakkas gibi.. Trabzon yöresinin klasik ismi ise Temel değil İlyas'tır..

1908 yılında İkinci Meşrutiyetin ilanıyla birlikte "Enver'ler, Niyazi'ler" o yıl doğan çocuklara yaygın olarak konulmuştur. Arnavutluk devrim lideri Enver Hoca ile Kıbrıs doğumlu bilim insanı Niyazi Berkes'in adları bunlara örnektir..

1960 İhtilali sonrası Hürriyet, Adalet ; 1970'lerden sonra Deniz, Ulaş adları yaygınlaşmış ; 1980'lerden sonra Merve, Berk ; 1990'larda Can takılı adlar moda olmuştur..

Ad koyma geleneklerinde önemsenmeyen konulardan biri de -han, -men, -man ekiyle biten adların dilbilgisi kuralında erkek olması gerektiğidir. Örneğin, Azeri devriminin önderlerinden Neriman Nerimanov erkektir ve adı bu kurala uygundur. Zaten Neriman da pehlivan demektir..

  

Arapça'da -et ekiyle biten adların dişil olmasına karşın Türkiye'de bu kural önemsenmemekte, erkeklere dişil sözcükler isim olarak takılmaktadır..

Türkiye'de büyüklere adları ile seslenilmemesi, görgü gereğidir. Küçüklerin büyüklere adlarıyla seslenememeleri, adın büyüsel güç taşıdığı inancıyla ilgili olmalıdır.

Gelinlerin, kocalarının akrabalarına adlarıyla hitap edememesi adeti bu inanışın ne kadar güçlü olduğuna bir örnektir.  Trabzon'da bir gelin, kayınbabası izin vermedikçe onun yanında konuşamaz. Bu tabunun ne kadar güçlü olduğuna dair örnek de Kazakistan'dan : Kayınbabasının adı Mehmet olan gelinler, kelime-i şehadet getirirken "Lailaheillalah beybabam adlı resulullah" demektedirler !..

Lakap yaygınlığının bir nedeni de ad tabusu olmalıdır. Soyadı bulunmadığından insanların birbirleriyle karıştırılmaması için lakapları ile anılması, köy toplumundan Osmanlı devlet ricaline kadar yaygın bir gelenek olmuş, tarihçilere de önemli bir kolaylık sağlayacak biçimde, birçok devlet adamı lakaplarıyla tarihe geçmiştir..

Çin'de İÖ 2852'de soyadı almanın zorunlu olduğu söylenir. Milyarlık Çin'de soyadı sayısı 400 civarında olduğundan, milyonlarca Çinli aynı soyadını taşır. 1911 Devrimine kadar aynı soyadını taşıyanların evlenemediğini de düşünürseniz, ne kargaşa !..

  

Batı'da soyadı kullanımı Roma İmparatorluğu'nda başlamıştır. Ortaçağ'dan itibaren yavaş bir süreçle de olsa tüm Avrupa'da yaygınlaşmıştır. İngiltere'de 1000 yıllarında başlamış, 1600'lü yıllarda herkesin bir soyadı olmuştur..

  

Avrupa'da yaşayan Musevilere ise zorla soyadı verildi ama Hıristiyanların kullandığı soyadlarını almaları yasaklandı !..

KUDRET EMİROĞLU'nun "Gündelik Hayatımızın Tarihi" adlı kitabından alınmıştır..  

http://tarihtenanekdotlar.blogspot.com.tr/2013/12/442-adlar-soyadlar-ve-lakaplar.html

Bu Milletin Efendisi Bu Mudur?

---

öküzüyle bir arada keyf çatan

bu milletin efendisi bu mudur, o mudur

bir miras döşekte dördü bir yatan

bu milletin efendisi bu mudur, o mudur

oy oy oy oy yalancılar, uyuyanlar hey hey hey

tepeden tırnağa yırtık bir çarık

topuklar delinmiş tabanlar yarık

yaylanın yiğidi göğsü kabarık

bu milletin efendisi bu mudur, o mudur

yoksa gelin bakın yalancılar, oy dünya oy

yıllardır bir yırtık aba, bürünür

ortalıkta sürüm sürüm sürünür

yırtık mintanından göğsü görünür

bu milletin efendisi bu mudur, yoksa o mudur

bilin bunu yalancılar, sahtekarlar oy

tahsildar, jandarma ölmez kocası

bir hükümdar eğitmeni hocası

kömür bilmez tezek kokar bacası

bu milletin efendisi bu mudur

gelin bakın oy oy yalancılar oy

acı söz kalbine mermi, dil fişek

altına serdiği hasır bir döşek

askerde ofeste askerde eşek

bu milletin efendisi bu mudur, oy oy oy oy

oy yalancılar oy

gönülde serseri dilde efendi

değirmen döner mi yıkılsa bendi

dalga geçer ama efendi kendi

bu milletin efendisi bu mudur, bu mudur

oy yalancılar oy

/Mahsuni ŞERİF

Gene mi Kene?

---

Sakurga'nın Adı Olmuş Kene

İnsanoğlu var olduğundan bu yana çeşitli hastalıklarla mücadele etmek zorunda kaldığı bir gerçektir. Tüm bu mücadelelere rağmen her çağda bu hastalıkların karakteri değişiklik göstermiştir. Bu hastalıkların ana nedeninin gıda yetersizliğinin yanında hijyen ve temizlik olduğu görülmektedir.

Yaklaşık on asır gerilere gidildiğinde insanlığın başında veba ve cüzzam gibi hastalıklar musallat olduğu görülmektedir. Bir asır gerilere gidildiği zaman mücadelenin adı kolera tifüs olduğu görülmektedir. Tifüs daha çok savaş ortamında askerlerin iyi temizlenememesinden bitlenmeleri sonucu ortaya çıkarak bulaşıyordu. Bu hastalık nedeniyle bu ülke çok sayıda vatan evladını yitirmiştir. Yarım asır gerilere gidildiğinde tüberküloz (verem) le savaşımız vardı. Bu amaçla kurulan derneğin ismi “Verem Savaş Derneği” idi. Günümüze gelindiğinde AIDS (kazanılmış bağışıklık yetmezliği sendromu) ve çok çeşitlilik gösteren kanser belası ile mücadelemiz var.

Kanserin sebebi uzmanlara göre çok çeşitli olmakla beraber kimyasal yada kimyasal türevli gıdalar, kimyasal temizlik ürünleri, sentetik giysiler, alkol ve sigara gibi sıralanabilir.

Kimyasal türevli yada kimyasal gıdalar incelendiğinde doğal gibi görünen gıdalarında gübre ve kimyasal mücadele ilaçlarıyla yarı kimyasal hale geldiği görülmektedir. Gıdalar tarla aşamasında kimyasal maddelerle tanışmaya başlıyor. Bileşiminde hiç bir organik madde olmayan sülfat, fosfat, azot gibi maddeler sofra aşamasına kadar üretimlerinde kullanılan kimyasal gıda boyaları ve kimyasal katkılar, plastik ambalajlar, bardaklar çatallarla devam etmektedir.

Günümüzde insanoğlunun pek temizlik problemi olmadığı bir gerçek olmakla beraber, temizlik ürünleri doğru kullanılmadığı için sorun yaratmaktadır. Aklınıza gelecek her temizliğin banyo, çamaşır ev hata oto temizliğinin birden çok ürünleri olmakla beraber yıkama sonrası iyi durulama yapılmadığı hatta ürün kullanımında solunarak teneffüs edildiği için sorun oluşturmaktadır. Sentetik kumaşlar bileşiminde petrokimya ürünleri bulunan ve naylon diye tabir ettiğimiz kumaşlar olup, çeşitli deri sorunları çıkarmaktadır.

Alkol ve sigara konusunda bir çift kelam etmeye zaten gerek yok zararları herkesçe malum.

Son bir kaç yıldır lügatimize kuş gribi ve keneden bulaşan kırım kongo kanamalı hastalığı (kkkh) girdi. Askerlik yapanlar hatırlayacaklardır; NBC (nükleer biyolojik kimyasal) diye bir savaş türü vardır. Acaba bu hastalıklar biyolojik savaşlar sonucu mu türedi diye insan düşünmeden geçemiyor. Bu böyle değilse o zaman kenelerin çoğalmasına ve ölümcül hastalık bulaştırmasına ne sebep oluyor? Kullanılan haşere ilaçları veya tarım ilaçlarının bulaşması sonucu mutasyona mı uğradılar. Bilindiği gibi Keneler (sakurga) eskidende vardı ama hastalık yaymıyorlardı.

   

Önceden doğal bir süreç vardı. Büyükbaş hayvanlar üzerindeki keneleri kümes hayvanları yiyorlardı. Besin zinciri doğrultusunda böceklerin kanatlıların gıdaları olduğu düşünülürse, kanatlıların azalması sonucu meydan böceklere mi kaldı? Durum böyle ise neslini tüketmek üzere olduğumuz kanatlıların yaşam alanlarını genişleterek koruma altına almalıyız. Kuş gribi bahanesiyle azalttığımız köy tavuklarını yeniden haşerelerle mücadele ve ekonomik katkı için çoğaltmalıyız. Tabiatta tüm canlılar besin zincirinin bir halkasıdır. Aradan birini çıkardığınız zaman bir sonrakinin aşırı çoğaldığını görürsünüz.

Doğadaki dengenin insan eliyle nasıl bozulduğuna dair bir örnek şöyledir. Hatırladığım kadarıyla Kuzey Kanada’da koyun sürülerine saldıran kurtları çobanlar avlayarak neslini o bölgede bitirmişler. Belirli bir zaman sonra bir de bakmışlar ki kurtlar yok olunca geyikler aşırı çoğalarak koyunların otlaklarını yedikleri için koyun yetiştiriciliği eskisinden zor bir hal almış. Bunun üzerine bölgeye kurt sürüleri salarak yeniden geyik nüfusunun makul seviyelere gelmesi ve dengede kalması sağlanmış. Demek ki ekosistemden bir canlı yada yarı canlı yok edilirse diğerlerinin de başı belaya girmektedir.

   

Kene ve buna bağlı hastalıkla mücadele için yaban ortamdaki kanatlıları sülün, bıldırcın, keklik vb. korumalıyız ve köy tavukçuluğumuzu yeniden ihya etmeliyiz.

    

Saygı ve sevgilerimle.

/Hicabi AY

Keneler İnsanın Üstüne Atlar Mı?

---

İlk olarak 1944 yılında Kırım’da, 1956 yılında da Kongo’da rastlandığı için “Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi” adı verilen hastalığın henüz aşısı bulunmuyor. Kene tarafından ısırılanların ve vücutlarında kene bulanların, tıbbi yardım almaları gerekiyor. Hayvandan insana bulaşması kolay olan hastalık için, öncelikle hayvanların ilaçlanması gerekiyor. Ancak uzmanlar her kenenin öldürücü olmadığını söylüyor.

---

Bu aç hali

Bu da kan emip şişmiş hali

Kene kan emen bir parazit, hayvanlara olduğu kadar insanlara da asılıyor. Bizde genelde internette kene aratırsanız kedi-köpek için her türlü çareyi bulursunuz, ama insanlar için hiçbir şey anlatılmaz. Dolayısıyla Türkiye'de maalesef fazla önleyici adim atılmadığı için keneden ölenler oluyor

Keneler hakkında bir sürü söylenti var. Bunların %90’i palavradır.

Kene ağaçtan atlamaz. Bu, çok duyulan bir söylentidir. “Efendim ormanda yürürken kene ağaçtan üstümüze atlıyor“. Yok böyle bir şey. Keneler ağaçtan atlamazlar. Azamî 80cm yukarıda durabilirler, aksi takdirde kuruyorlar çünkü. Keneler en çok böyle diz boyu, bel boyu otların olduğu cayırlarda, tarlalarda olurlar bu nedenle. Siz şortla tarlaya girersiniz, otlara sürtüne sürtüne geçerken kenenin teki bacağınıza asılır. Kenenin “çalışma yöntemi” budur. Öyle ucan, atlayan vs. kene olmaz yani.

Kenenin kıçına sigara bastırmak, başına zeytinyağı damlatmak vs. vs. bunlar da palavra. Keneler çeşitli humma virüsleri, ensefalit hastalığı (beyin iltihabi, yanılmıyorsam menenjit) virüsü bulaştırırlar. Kene asisi sadece ensefalit hastalığına karsı vardır (ben de bundan oldum, 3 tane pes peşe olmak gerekiyor, birincisi %50 koruma, ikincisi %90 koruma sağlıyor, anca üçüncüden sonra %100 koruma gerçekleşiyor). Lyme hastalığı durumunda çok uzun süre antibiyotik tedavisi görmek gerekir, yatalak duruma koyabilir insanları. Eğer ısıran kene virüs taşıyorsa bu virüsler ısırıkla birlikte kana karışır. Yani siz ondan sonra kenenin bir tarafına sigara basarsanız kene belki çıkar çıkmasına da kanınızdaki virüs gitmez haliyle. Ayrıca keneyi çıkarmak gerekiyorsa en sağlıklı yöntem cımbız ile hortumundan tutarak, yani hortumunun hiçbir parçası deride kalmayacak şekilde çekmektir.

Dolayısıyla kene ısırığı konusunda yapılabilecek en mantıklı şey keneyi sökmeden o haliyle hastaneye gitmektir. Ancak bu şekilde kenenin virüs taşıyıp taşımadığı saptanır, ona göre tedavi uygulanabilir.

Simdi bu yazılanlardan da paniğe kapılmaya gerek yok tabii. Kene ısırığından ölen örneği verdim, o belki yüz binde bir rastlanan bir olaydır. Ama rastlandığı zaman iste oldukça kötü bir hastalık. Dolayısıyla özellikle ilkbahar yaz aylarından itibaren, çünkü keneler +5 dereceden itibaren hareketleniyorlar, ısı ve nemin yüksek olduğu ortamlarda, özellikle bunlar yayvan yapraklı ağaç ormanlarıdır, iğne yapraklı ormanlarda genelde nedendir bilmem, kene olmuyor, keneye dikkat etmek gerek. Kısa pantolonla falan girilen yerlerden sonra bacaklara bir bakmak iyi olur. Ayrıca kene kuytu yerleri aradığı için elbiselerin kıvrımlarını da kontrol etmek fena fikir değildir.

Kene her şeye rağmen Türkiye'de fazla rastlanmayan bir hayvandır. Ben doğumumdan beri ormanlara giderim, yaz tatillerinde falan, hiç bilmezdim, duymadım da. Yalnız Orta Avrupa-Alpler bölgesinde çok yaygın, o yüzden Avrupa'da kenelere karsı sürekli kampanyalar yapılır. İlkbahar geldi mi her yerde "kene aşısı olun!" diye pankartlar asılır vs. Kene ısırığı da çokça oluyor bu nedenle. Türkiye'de yukarıdaki iki haber benim tek bildiğim, onun dışında ısırma/hastalanma/ölme oranları konusunda hiç bilgim yok.

/Cüneyt Kazokoğlu

Defne / Daphne

---

Destana göre, Yunan Deniz Tanrısı Peneus'un kızı Dafni'ye, Apollon aşık olmuştup. Dafni'ye umutsuzca aşık olmasının nedeni, aşk tanrısı Eros'un oklarından birine hedef olmasıdır.

Apollon aslında çok iyi bir okçudur ve kendiyle övünmeyi çok sever. Birgün kendisi gibi iyi bir okçu olan Afrodit'in oğlu genç Eros ile karşılaşır ve onun okçuluk kabiliyeti ile ilgili alaycı sözler söyler. Buna karşılık, Eros öç almak ister ve iki ok hazırlar. Biri altın suyuna batırılmıştır ve saplandığı kişiye tutku ve sonsuz aşk verecektir. Diğer ok ise saplandığı kişiyi aşk ve tutkudan tamamen uzaklaştıracaktır. Altın ok Apollon'un kalbine saplanır ve Dafni'ye umutsuzca aşık olur. Fakat ne yazık ki diğer ok Dafni'nin kalbine saplanmıştır. Dafni, Apollon'dan sürekli kaçar ve aşkını reddeder.

Bir gün Dafni yine kaçarken Apollon'a yakalanır ve babası Yunan Deniz Tanrısı Peneus'dan yardım ister. Peneus, Dafni'yi Defne ağacına dönüştürür ve Dafni sonsuza dek Defne ağacı olarak kalır.

Apollon ise, Defne ağacından aldığı yapraklarla kendine bir taç yapar ve bu tacı başından hiç çıkartmaz. Tüm Apollon heykellerinin başında gördüğümüz Defne yapraklarından yapılmış tacın sebebi budur.

Yine bir efsaneye göre bu olay Antakya'nın Harbiye Beldesinde geçmiştir. Bu efsanenin kanıtlarından en önemlilerinden biri Antakya Arkeoloji Müzesini'nde bulunan Apollon ve Dafni mozaiğidir. Ayrıca burada yaşayan halk, Harbiye'nin meşhur şelalelerine "Apollon'un Gözyaşları" adını vermiştir. Ayrıca bu şelaleler defne ağaçları arasından akmaktadır. Bu da öykünün Harbiyede geçtiğini destekleyen önemli özelliktir.

Bir Can YÜCEL şiiri;

DEĞİŞİM

zeus güya, rüzgar

koşuyor karşıki ağacın ardından

yakalayamıyor ki ama

daphne değil çünkü o yeşil kızın adı

defne

oh olsun zeus pezevengine!

apollon olsan ne lazım gelirmiş gibisine...

/Can Yücel

---

Apollon ile Daphane Efsanesi

 Baş Tanrı Zeus'un oğlu olan Apollon güneş tanrısıymış ilk zamanlarında. Her sabah, dört tanrısal atın çektiği altın arabası ile peşinde güneş, gökyüzünü bir uçtan bir uca dolaşırmış baş tanrı Zeus'un oğlu. Bir gün yine altın arabası ile dolaşırken gökyüzünde korkunç bir piton yılanına rastlamış. Yılanın büyüklüğünden ve görünüşünden korkan Apollon tanrısal kılıcını çektiği gibi öldürmüş dev piton yılanını. Apollon dev piton yılanını öldürmüş ama bu sefer de vicdanı rahat etmemiş. Yılanı öldürerek tanrısallığının kirlendiğine inanan Apollon, kirlenen bu tanrısallığını temizleyebilmek için yeryüzüne inmiş ve 7 yıl boyunca burada bir kralın sürülerine çobanlık yapmış. Çobanlık yaparken tanrıların çalgısı liri çalmayı öğrenmiş. O kadar iyi ve güzel çalıyormuş ki Zeus ona müzik Tanrısı olmayı da sağlamış bu sayede.

Yine bir gün gökyüzünü dolaşmaya çıkmış dört tanrısal atın çektiği altın arabasıyla. Bir uçtan bir uca gezerken gökyüzünü, elinde oku ve yayıyla bebek yüzlü aşk Tanrısı Eros'a rastlamış. Eros'un bebeksi yüzüne ve elindeki ok ve yaya bakan Apollon kendisini tutamamış ve Aşk Tanrısına şöyle demiş “ Ey aşkın tanrısı! Bu savaş araçları senin eline hiç yakışmıyor. Onları bana verirsen, uygun olan yerde, yani savaş meydanlarında kullanırım. Bilirsin benim attığım ok yerini bulur, bu konuda benim üzerime yoktur” Apollon'un bu sözleri çocuk gözlü, bebek yüzlü Aşk Tanrısı Eros'u çok kızdırmış. Güzel gözleri sinirden alev alev parlamış.

Apollon'a demiş ki; “Ey Güneşin, müziğin, okun Tanrısı güçlü ve akıllı Apollon. Söylediklerinde elbette ki doğruluk payı var. Senin oklarının her şeyi vurabilir mutlaka. Ama unuttuğun bir şey var ki o da benim oklarım seni bile vurabilir. Benim işimi neden böyle küçümsüyorsun” Eros sözlerini bitirdikten sonra Apollon'un yanından hızla uzaklaşmış. Ama bir yandan da Apollon'a oklarının tadını tattıracağına yemin etmiş. Apollon günlerden birgün yine yeşillikler içindeki ülkesinde oturmuş lirini çalarken, ormanda yalnız başında dolaşmakta olan güzeller güzeli su perisi Daphne'yi görmüş. Onu görür görmez bütün vücudunu bir titreme almış. Kendinden geçmiş bir halde tanrıçaları bile kıskandıran bir güzelliğe sahip olan bu su perisini izlemeye başlamış. Ancak onları izleyen birisi daha varmış. Aşk tanrısı Eros. Eros, Apollon'un kendisini küçümsemesinin intikamını almanın vaktinin geldiğini görünce sevinmiş ve hemen sadağından sadece tanrıların görüp hissedebildikleri oklarından nefret okunu çekip Daphne'nin yüreğine saplayıvermiş. Eros'un Tanrısal okları kalbine saplanan Daphne'nin kalbi artık yeryüzünde aşka kapatılmış böylece. Eros sadağından çıkardığı aşk okunu da Apollon'un kalbine saplayıvermiş. Apollon'un kendini beğenmiş sözlerinden böylece intikam almış aşkın Tanrısı Eros. Daphne ailesinin ve babasının tüm ısrarına rağmen evlenmeyi kabul etmiyormuş. Bu güzel su perisi her gün ormana çıkıp yeryüzündeki bütün canlıları güzelliğine hayran bırakarak dolaşıyormuş.

Apollon da artık her gün bu güzeller güzeli su perisini görebilmek için gökyüzündeki krallığından inip ormanda dolaşın bu büyüleyici güzeli izliyormuş gizli gizli. Artık ne savaşlardaki başarısı, ne avdaki keskin nişancılığı ne de ustaca çaldığı lirin tanrısal ezgileri tatmin etmiyormuş Işığın ve avcıların tanrısı Apollon'u. Her gün ormana gidip kalbini esir alan Daphne'nin tanrıları kıskandıran güzelliğini izliyormuş. Günler geçtikçe onu uzaktan uzağa izlemek yetmez olmuş güçlü ve yakışıklı Apollon'a. Kendi kendine demiş ki “ben ışığın ve müziğin tanrısı güçlü, yakışıklı, korkusuz Apollo'yum. Niye çekiniyorum ki. Gidip şu ormanın güzel kızıyla konuşayım. Aşkından dalgalanıp, göğsümü delen şu kalbimin acısını bastırayım” Kendi kendine böyle cesaret verdikten sonra güzeller güzeli Daphne'nin karşısına çıkmış Apollon. Daphne aniden karşısına çıkan Tanrı Apollon'u görünce korkmuş ve ondan kaçmaya başlamış. Apollon da onun peşinden koşuyormuş. Bir yandan da Daphne'ye, O'na olan aşkını haykırıyormuş. “Dur, kaçma benden güzeller güzeli peri kızı. Ben Apollon'um, güneşin, müziğin ve ışığın tanrısı. Senin düşmanın değilim. Bütün bu yeryüzünde bana aşık olmayacak tek bir canlı bile yokken sen niye benden kaçıyorsun.” Daphne'nin durmaya hiç niyeti yokmuş. Tam aksine kalbindeki nefret okunun etkisiyle Apollon'un bu aşk sözlerinden daha da korkmuş ve ciğerlerini yırtarcasına kaçmaya devam etmiş.

Apollon çaresizlik içinde Daphne'yi kovalamaya devam ediyormuş. Bir yandan da şöyle sesleniyormuş ona” Kaçma benden ne olursun ey güzeller güzeli. Bak ben ışığın tanrısıyım ama senin aşkından gözlerinden gözlerim kör, okun tanrısıyım ama kalbime saplanan bu aşk okunun dermanı yok bende. Dur ne olur kaçma benden, beni senin peşinden koşturan aşktır, düşmanlık değil!” Bu sırada Olympos'taki tahtında bütün olup biteni gören Tanrıların tanrısı Zeus bütün bu olan biteni izliyormuş. Oğlunun düştüğü bu içler acısı duruma üzülüyormuş ancak olaylara da müdahale etmek istemiyormuş. Daphne kaçmaya Apollon da onu kovalamaya devam etmiş. Bir an gelmiş ki Daphne artık Apollon'un yakıcı tanrısal nefesini hissetmeye başlamış ensesinde. Yorgunluktan iyice titreyen bacakları artık gövdesini taşıyamayacak hale gelmiş. Birden durarak ayağı ile toprağı eşelemiş ve şöyle feryat etmiş; “Ey toprak ana, beni ört, beni sakla, beni koru” Daphne'nin bu içten yalvarışıyla birlikte vücudu birden ağırlaşmaya başlamış. Ayakları toprağın derinliklerine doğru kaymış, yeryüzündeki bütün kadınları kıskandıran bedeni kabuk bağlamış, kokusundan bütün canlıların başını döndüren saçları da yapraklara dönüşmüş. İnce, narin kolları uzamış ve dallara dönüşmüş ve güzel Daphne bir defne ağacına dönüşmüş. Gördükleri karşısında şaşkınlıktan ne yapacağını şaşırmış genç ve güçlü Apollon.

Üzüntüden bol bol gözyaşı dökmüş ve defne ağacına sarılmış. Güzelim yapraklarının kokusunu doyasıya içine çekmiş. Apollon Defne ağacına şöyle demiş; “Ey güzeller güzeli, ben seni çok sevdim. Sen beni istemedin ve benden kaçtın. Oysaki ben sana ne kadar âşıktım ve şu yeryüzünde beni reddedecek başka bir canlı yoktu. Ben seni karım yapacaktım. Mademki benim karım olamadın o zaman benim onur ağacım olacaksın. Bundan böyle ben ve tüm kahramanlar senin ağacının dallarıyla süsleyecekler kendilerini. Kokulu saçlarından olan bu ağacın yaprakları yaz ve kış yeşil kalacak ve ben onları taç yapacağım başıma.” Bu içten ve tatlı sözler üzerine defne ağacına döne Daphne saygıyla eğilmiş Apollon'un karşısında. İşte bu tanrısal aşk hikâyesinin geçtiği yer bugünkü Antakya'nın Harbiye'sidir. Ve derler ki Harbiye'nin şelaleleri de güzel Daphne'nin döktüğü gözyaşlarıdır...

http://www.toplumdusmani.net/modules/wfsection/article.php?articleid=1113

Su

---

Bir hamam ki, arınma gayesinden şaheser;

Arınmışların yeri, cennette nurlu Kevser.

Kâinatta ne varsa suda yaşadı önce;

Üstümüzden su geçer doğunca ve ölünce.

İnsanlar habersizken yolların verâsından,

Gökle toprak arası su şaşmaz mecrasından.

Su kesiksiz hareket, zikir, ahenk, şırıltı;

Akmayan kokar diye esrarlı bir mırıltı.

Kâh susar, kâh çırpınır, kâh ürperir, kâh çağlar;

Su, eşyayı kemiren küfe ve pasa ağlar…

Su bir şekil üstü ruh, kalıplarda gizlenen;

Yerde kire battı mı, bulutta temizlenen....

bu dünya insanlığa manevî hamam olsa;

Her rengiyle insanlık tek renkte tamam olsa...

Su duadır, yakarış, berraklık, saffet;

Onu madeni gökte altınlar gibi sarfet !

/ Necif Fazıl Kısakürek

Su Hayatın Kaynağıdır.

Su bir oksijen ve iki hidrojen atomundan oluşan, oda sıcaklığında sıvı halde bulunan, renksiz, kokusuz ve tatsız maddedir.

Su tüm canlılar için hayatın kaynağıdır. İnsan vücudunun %60-70’i olduğu gibi bazı hayvan ve bitkilerin vücudunda % 90 kadar yüksek bir oranda bulunabilir.

Bitkilerde fotosentez için gerekli bir maddedir. Su besin maddelerinin çözünmesi için gerekli olduğu kadar besin maddelerinin yakılmasını sağlayan reaksiyonlar için de gereklidir.

Kanın büyük bir kısmı (%80) sudur. Kan, besinlerin ve atık maddelerin vücutta taşınmasını sağlar.

Bitkiler kendileri için gerekli mineralleri su ile alırlar. İnsanlar vücutlarındaki proteinlerin yarısını, glikojenin (karbonhidrat) hepsini yitirseler hayatlarına devam edebilirler; fakat suyun % 10'unun kaybı büyük aksaklıklara, % 20'sinin kaybı ölüme yol açar.

Su eşsiz fiziksel ve kimyasal özellikleriyle yeryüzündeki canlılığın en büyük destekçisidir.

http://www.wwf.org.tr/su/

İsimler Lakaplar

---

İsimler ve lâkaplar... İsimler; kimi zaman anne baba tarafından, kimi zaman aile büyükleri tarafından verilmiştir kişiye. Kişinin seçme hakkı yoktur başlangıçta ismini, ne dediysek o denmiştir bir kere. Zamanla alışır ismine insanoğlu ve sevmeye başlar. Çocuklarına utanmayacakları, iftiharla taşıyabilecekleri güzel isimleri vermek, onların güzel lâkaplarla hatırlanmalarını sağlayacak hasletlerle yetişmelerini sağlamak, anne-babanın vazifelerinden, çocuğun da anne-babası üzerindeki haklarındandır. Ebu'd-Derda (ra)'nın rivayet ettiği,

"Sizler kıyamet günü isimlerinizle ve babalarınızın isimleriyle çağrılacaksınız, öyleyse çocuklarınıza güzel isimler koyunuz." hadîs-i şerifinden hareketle, güzel isim koymanın dinî vecibelerden olduğu da söylenebilir.

Yine bir başka hadîs-i şerifte, "Allah'ın en çok sevdiği isimler; Abdullah, Abdurrahman'dır. En çirkinleri de, Harb (Savaş) ve Mürre (Acı) isimleridir." buyrulmuştur. Demek ki insana; Allah'a kul olduğunu hatırlatacak, aczinin, fakrının farkına vardıracak isimler; güzel isimlerden addedilmiş, enaniyetini kabartacak, meydan okumaya, büyüklenmeye sevk edecek isimler ise kerih görülmüştür.

Hz. Cabir (ra)'in rivayet ettiğine göre, Peygamberimiz (sas), "Bereket, Ya'la, Eflah, Nafi" vb. isimleri yasaklamayı arzu etmiş, sonra da bu mevzuda sükut etmiştir. Efendimiz bu tavrıyla, "Burada bereket var mı?", "Eflah burada yok." gibi cümlelerin işaret ettiği mânâların hoş olmadığını nazara vermek istemiştir.

Kaynaklarda Hz. Peygamber (sas)'in sadece insan isimleriyle ilgilenmediği; mekân, eşya isimlerinin de güzel mânâlara sahip olmasını istediği, hattâ tedaileri nahoş olan cahiliye döneminden kalma mekân ve eşya isimlerini de değiştirdiği belirtilmektedir.

---

/Mehmet SUCU 

İsimlerin kişinin ruhî yapısı üzerinde de tesirli olduğu bilinmektedir. Tecrübeyle sabit olan darb-ı mesellerden biri de, "Bir adama kırk gün deli dersen deli, akıllı dersen akıllı olur; ne dersen o olur." sözüdür. Yani sürekli telkinle (isim ve lâkaplarla), insanın bilinçaltına bazı hisler, hasletler yerleştirilebilir. Kaldı ki isim ya da lâkapların kullanım süreleri atasözünde ifade edildiği gibi kırk günle de sınırlı değildir. İnsanın hayatı boyunca; Aslan, Fatih, Bahadır, Barış, Efe gibi isimlerle çağrılmasının, kişiliği üzerinde müspet tesirinin olacağı muhakkaktır. Belki de bu sebeple, anne-babalar ve aile büyükleri çocukları hakkında hüsn-ü zanda bulunarak -güzel isimlerin işaret ettiği vasıflara sahip olmalarını ümit ederek- çocuklarına; Aslan, Yiğit, Cesur, Onur gibi isimler verirler.

Çocuklarının, ismine uygun vasıfları taşıması bulunmaz bir mutluluktur aile için. Meselâ, 'aslan' gibi cesur bir çocuğunun olması her aile için bir bahtiyarlıktır. Böyleleri için de, "ismiyle müsemma" (isimlenmiş) denmiştir, atalarımız tarafından.

Ailelerin, çocuklarına isim vermek için hürmet ettiği, fikrine itibar ettiği kişilerden isim istemesi de kültürel bir özelliğimizdir. Bunun eski Türklerde de böyle olduğu, Dede Korkut Hikâyeleri'nden biri olan Dirse Han Oğlu Boğaç Han hikâyesinden anlaşılmaktadır. Kişinin gösterdiği bir kahramanlıktan ya da topluma faydasından dolayı, "Dede Korkut gelsin, boy boylasın, soy soylasın bu oğlana bir ad koysun." denerek, Dede Korkut'un vereceği ismi merakla beklemektedir atalarımız. Bayındır Han'ın çocuğunun, oğlanın diğer arkadaşlarının meydandan kaçmasına rağmen kendisinin boğaya meydan okuyarak boğayı alt edip yere yıkmasından hareketle, Dede Korkut, Bayındır Han'a; 'Ak Meydanı'nda bu oğlan savaş etmiş, bir boğa öldürmüş, oğlunun adı Boğaç olsun, adını ben verdim, yaşını Allah versin.' diyerek, isim verme merasimini noktalamıştır.

Ailelerin çocuklarına verdikleri isimleri seçerken zaman zaman sosyal hâdiselerin etkisinde kaldıkları, bazı isimlerin hâdiselerin de tesiriyle kimi zaman moda olduğu görülmektedir. Meselâ, dönem itibariyle Adnan, Menderes, Turgut, Özal isimlerinin, Kıbrıs Barış Harekatı zamanında ise Bülent, Ecevit isminin, 12 Eylül zamanında da Kenan ve Evren isimlerinin moda olması gibi. Millî Takım'ımızın 2002 Dünya Kupası maçlarında başarılı olan oyuncularının, -Ümit, Emre, Hasan, İlhan, Hakan.. gibi- isimlerinin de moda olması kaçınılmazdır.

Kimi zaman da yaygın isimlerin menfî tedaileri meydana çıkar. Bu durum, o isimlerin ya kullanımdan kalkmasına ya da daha az kullanılmasına sebep olmaktadır. Meselâ, "İnek Şaban" tiplemesinden dolayı "Şaban" ismini; Karadeniz fıkralarının vazgeçilmez figürleri oldukları için; Temel, Dursun, Fadime isimlerini aileler çocuklarına vermekte eskisi kadar istekli davranmamaktadır.

Yine bazı dinî motifler taşıyan ve kültürel özellikleri olan isimlerin, kasıtlı olarak kimi yazılı ve görsel basında menfî anlamlarda kullanıldığı, karikatürize edildiği görülmektedir. Abdulcebbar, Gaffar, Hacı, İmam vb. isimlerin kasıtlı olarak menfî tiplemelere verildiği, böyle davranılarak halkın tesir altına alınmaya çalışıldığı görülmektedir.

İsimlerin tercih edilmesinde yaşanılan bölgenin de tesirinin olduğu, belli bölgelerde bazı isimlerin daha fazla kullanıldığı görülmektedir. Meselâ Mardin yöresinde, Şeyhmus; Karadeniz yöresinde, Temel, Fadime; Kastamonu ve Karabük yörelerinde ise Satılmış isimleri yaygındır.

Bazı bölgelerde bir ismin çok kullanılmasında bir zatın, daha önce orada yaşamış, hizmetlerde bulunmuş, örnek davranışlar sergilemiş ve bölge insanının zihninde ideal insan modeli olarak yer etmiş ve genellikle o yörede defnedilmiş olması tesirli olmuştur. Kahramanmaraş'ta kullanılan Ökkeş, Sivas'ta Ahmet Turan ismi bunlardandır. Bunun sebebi ise, sahabeden Hz. Ukkaşe bin Mihsan (ra)'ın Maraş'ta, mâneviyat ehlinden Ahmet Turan'ın da Sivas'ta medfûn bulunmasıdır.

İsim belirlemede tesirli faktörlerden biri de; bebeğin ailenin kaçıncı çocuğu olduğu veya ailenin karşılaştığı özel bir durum olabilmektedir. Çocukları hayatını devam ettiremeyen bazı ailelerin yeni çocuklarının yaşamasını ümit ederek dua niyetiyle Yaşar; sürekli erkek çocuğu olan bir ailenin, en sonunda kız çocuğuna sahip olduklarını ifade için Döndü; başka çocuklarının olmasını istemediklerini ifade için Yeter, Dursun, İmdat isimlerinin verilmesi de ilginçtir.

İnsanları hemcinslerinden ayırmak, onların tanınmalarını sağlamak için kullandıkları ismin farklı olması da çoğu zaman işe yaramaktadır. Bu sebeple isimlerin yanı sıra çeşitli lâkaplar da kullanılmaktadır.

Lâkaplar

Osmanlılarda Lâkaplar ve Hikâyeleri isimli bir eserde, Osmanlı Devleti'nde görev yapmış padişah, sadrazam, şeyhü'l-İslâm vb. 940 resmi görevlinin isimleri incelenmiş ve bunların 251'inin isminin Mehmet, 91'inin Ahmet olduğu tespit edilmiştir. Aynı ismin bu kadar sıklıkla kullanılmasının kişilerin tefrik edilmesini zorlaştıracağı meydandadır.

'İsmin ne?' sorusuna, Mehmet cevabını aldığında, "Hangi Mehmet?" der, Anadolu insanı. Bu Mehmet'in tebarüz ettiği başka bir vasfı olmalı diye düşünülüyor olacak ki, 'Sarı Çizmeli Mehmet Ağa' cevabıyla tamamlar sorusunu. Artık Mehmet'in, ayırıcı, tanıtıcı bir hususiyeti bulunmuştur ve söze devam edilebilir. Demek ki, isimlerin yetmediği yerde lâkaplar devreye giriyor.

Lâkap nedir? 'Bir kimseye veya bir aileye; kendi adından ayrı olarak sonradan takılan, o kimsenin veya o ailenin bir özelliğinden kaynaklanan ad.' diye tarif ediliyor sözlükte lâkap. Bir yazarımız da, 'Zamanın ve zamanenin bir adama lâkap takması, umumî efkâr karşısında o zatın; hâl, ahlâk ve işinden dolayı verdiği imtihana mukabil bir sıfatla anılması demektir, bunda halkın çok kereler isabet ettiği görülmüştür.' der, lâkaplar hakkında.

Tanımından da anlaşılacağı üzere, bir eser sayılabilecek lâkaplar, umumiyet itibariyle anonimdir. Başlangıçta belli olsa bile, bu sonradan unutulmuş ve anonim hâle gelmiştir. Çünkü maksat sözü edilen kişiyi tanımlamaktır. Bir kişi veya bir ailenin milliyeti, memleketi, fizikî ve ruhî özellikleri, mesleği, alışkanlıkları, sık kullandığı kelimeler göz önüne alınır lâkap verilirken: 'İşkodralı, Avlonyalı, Sokullu, Çandarlı; Frenk, İngiliz, Gürcü, Tellak, Kabakçı, Çavuş, Kalın, Hezarpare, Uzun, Kara, Melek, Canım, Lâlezar...' örneklerinde olduğu gibi.

Lâkaplar, aynı isimli kişileri tefrik etmeye yaradığı gibi, isminin taşıdığı mânâya uygun hâl ve tavır içerisinde bulunmayan, ismiyle davranışları tenakuz içerisinde olan insanların gerçek yüzlerinin belirtilmesinde de kullanılmıştır. Asıl adı Aslan, kendi korkak olan; adı Sabit kendisi bîkarar olan; adı Uygar, Çağdaş olduğu halde yeniliklere, gelişmelere kapalı olanlar da vardır. İşte böyle bir durumda, sözlü bir halk edebiyatı geleneğine sahip olan insanımız, 'Tam yerine rast geldi.' dedirtecek bir kelimeyi söz konusu kişi veya ailenin ismine ekleyiverir. Karga Paşa, bunlardan biridir. Yani ismi ile davranışları ittifak etmemiştir, Karga Paşa'nın. Asıl adı Şahin olan paşa 93 Harbi'ne katılmıştır. Ancak askerler üzerinde müspet bir tesir bırakmamıştır. Asker, Şahin Paşa'nın korkak olduğunu vehmetmiştir. Hattâ hakkında, 'Bir boru çalınıp da asker silâh başı eder veya top tüfek patlarsa, kendisini korkudan sancı tutarmış.' rivayetleri dolaşmıştır. Bu sebeple çevresindekiler tarafından Şahin Paşa, 'Karga Paşa' diye tesmiye edilmiştir.

Ancak tenkit etmek, ayıplamak, kınamak, kötülemek için verilen lâkapların, isimlerin kullanılmasının bir faydası olmayacağı gibi zararlı neticeleri de olabilir. Böyle lâkaplar; haset, nefret ve düşmanlığa yol açabilir. Bu sebeple bu tür lâkapların kullanılması âyet-i kerimeyle yasaklanmıştır.

Yasaklanan lâkapların, kötü mânâlar ihtiva eden lâkaplar olduğu, mânâsı güzel olan, insanları öven, onlara saygıyı ifade eden, dostlukları ve barışı tesis etmeye katkısı olacak lâkaplarla hitap etmenin teşvik edildiği görülmüştür. Bu konuyla alâkalı Keşşafta Peygamberimiz (sas)'den, 'Müminin, mümin kardeşi üzerindeki hakkından birisi de onu en sevdiği ismiyle çağırmasıdır.' hadîs-i şerifi rivayet edilmiştir. Hz. Ebu Bekir; Sıddîk, Hz. Ömer; Faruk, Hz. Hamza; Esedullah (Allah'ın Aslanı), Halid bin Velid; Seyfullah (Allah'ın kılıcı) lâkaplarıyla lâkaplanmışlardır.

Çevresindekilerin, insana uygun gördüğü lâkapların ayrıca kalıcılık ve değişmezlik özelliği de vardır. Bu kalıcılığın; 'Adı çıkmış dokuza, inmez sekize.' sözünde olduğu gibi menfî tedaileri olduğu gibi; bazen de, 'Kendi gitti, adı kaldı yadigâr.' dedirten müspet tedaileri olur. Lâkapların kalıcılığı hususunda Ahmet Rasim, Borazan Tevfik namlı, şakacılığıyla tanınmış bir arkadaşıyla ilgili şunları yazmaktadır:

"Borazanımız, usûlca koluma girdi ve dedi ki: Bu kadar işe girdim, çıktım. Askerden, yüzbaşılıktan emekli oldum. Boyacı, ayrancı dükkânları açtım. Temsiller verdim. Yine lâkabımla birlikte kaldım. Ölünceye kadar da böyle. Borazan Tevfik aşağı, Borazan Tevfik yukarı."

Şimdi bu bilgiler ışığında ecdadımızın taktığı ilginç lâkaplardan birkaçını hikâyeleriyle ele alalım:

Yedi-Sekiz Hasan Paşa

Hasan Paşa, İkinci Abdulhamid döneminin devlet memurlarından biridir. Okuması yazması olmadığı için, imza atmak zorunda kaldığı zaman önce Arap rakamlarıyla V (yedi), sonra (sekiz) yazar, iki rakamın arasına bir de kısa çizgi çekermiş. (V-) Bu nedenle de Yedi-Sekiz (V-) Hasan Paşa diye anılmış.

Pazar Ola Hasan Bey

Ahmet Rasim'in eserlerinde adı geçen biridir Pazar Ola Hasan. Yazarın anlattıklarına göre, o zamanın tanınmış tiplerinden ve meczuplarındandır. Her sabah esnafı dolaşır ve onlara 'Pazar ola' diye seslenirmiş ve esnaf da onun bu seslenişini uğur kabul edermiş. İşte bu yüzden, 'Pazar Ola Hasan Bey' diye adlandırılmış. Ayrıca Ahmet Rasim onun hakkında, 'Ne zaman rastlasam yüzündeki gülümsemelerini ter ü taze bulurum. Meczupluk haline yaraşır bir temiz bakışla çevresine bakınarak her dükkâna, her satıcıya, işine malına göre, 'Pazar ola bakkalbaşı, pazar ola balıkçı, pazar ola aşçı baba!' der yürür gider. Esnaf onun 'pazar ola'sını uğur bellemiştir."

Bunların yanında kaptan-ı deryalardan Abdurrahman Paşa, İtalyan kökenli olduğu için Frenk; Mustafa Paşa, tersanede İngilizce öğrenen ilk Türk denizcisi olduğu için İngiliz; bir başka Mustafa Paşa, birçok görevi atlaya atlaya kaptan-ı derya olması sebebiyle Atlamalı; Hüseyin Paşa ise, İspanyollarla yapılan bir deniz savaşında birçok yara aldığı için öldü sanılıp bırakılmış, ancak sonra yaşadığı anlaşılmış olduğundan yarı ölü, mânâsına gelen Mezomorta lâkabıyla lâkaplandırılmıştır.

Görülen o ki, insanın lâkabında; yaptığı işler, söylediği sözler, sergilediği davranışlar belirleyici olmaktadır. Kıyamet günü isimlerimizle çağrılacağımızı işaret eden hadîsten de anlaşıldığı üzere, o günde 'Karındeşen, Korkunç, Kazıklı, Zalim, Kuyucu.. vb.' kötü isimlerle çağrılma su-i akıbetine duçar olmamak için, hâl ve hareketlerimize çekidüzen vermeli, güzel ameller işleyip güzel isimler almanın, güzel isimlerle çağrılmanın hazırlığını yapmalıyız. 

http://www.sizinti.com.tr/konular.php?KONUID=149

Köylü Ne Yapsın?

---

Köy, nüfusu iki binden aşağı olan, cami, mektep, otlak, yaylak, baltalık gibi orta malları bulunan ve toplu veya dağınık evlerde oturan, kanunla kendisine verilen işleri yapan bir tüzel kişilik olarak tanımlanır. (442 Sayılı Köy Kanunu)

Köylü çiftçi demek değildir. Ancak Türkiye topraklarının büyük çoğunluğu tarıma dayalı olduğu için köylüden ziyade çiftçi devletin öncelikli muhataplarındandır.

Gerçek üretici olan "Köylü milletin efendisi"ydi. Ama artık T.C. yasalarının üstünde( henüz değilse bile bu yöndeki kararlılığımızı gösteren imzalar atılmıştır)  görülen Avrupa Birliği Müktesebatına göre köylüler "HALLEDİLMESİ"  gerekli zümrelerdir.

AB politikaları sayesinde kendi toprağınızın üzerinde gerçek bir üretici olup efendi gibi yaşamak varken şimdi insanlarımız kentlere yığılıp, fabrikalarda, hizmet sektörlerinde birer amele olarak çalışmaktadır. Tıpkı Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılış döneminde olduğu gibiyiz şu an. 

Köyden kente göçün sebebi, yönünü şaşırmış devlet politikamızdır. AB istedi diye çiftçiye desteği kaldır, Gümrük duvarını kaldırarak sübvanse edilmiş dış tarım ürünlerini ithal et... Köylü kurtuluşu kente göçüp tabiri caizse "uşak" olmakta bulacaktır.

/Çetin KOŞAR

 http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?p=810485#810485

Salyangöz Ansiklopedisi

---

CAGALA (SALYANGOZ) ANSİKLOPEDİSİ

Salyangoz, yumuşakçalar (Mollusca) şubesinin Orthogastropoda sınıfındaki kabuklu kara hayvanlarının ortak adı. Salyangozlar, tatlı sularda, denizlerde ve bütün çevrede görülebilen hayvanlardır. Nemli yerlerde bulunurlar ve yağışın bol olduğu ve havanın tam soğumadığı sonbahar aylarında sürekli görülürler. Vücutlarında bol miktarda su bulunduğu için çok soğuk havalarda donarlar. Çok sıcak havalarda ise su kaybederek kuruyabilirler. Geçtikleri yerlerde iz bırakmalarını sağlayan parlak renkli sümüksü bir sıvı üretirler. Kabuklarıyla gövdelerinin arasındaki kurumuş sümüksü sıvı, vücutlarındaki nemi kaybetmemelerini sağlar. Kışın toprak altına ya da ağaç kovuklarına girerek etkinliklerini azaltırlar. Yazın çok sıcak olduğunda da benzer şeklide davranırlar. Çoğunlukla otçul olmakla beraber, etçil ya da omnivor olabilirler. Salyangozlar en çok yağmur yağdığında meydana gelirler..

 Genelikle otçul olanlar, bitkinin taze sürgünlerini yediği için zarara sebep olabilirler. Çiftçiler ürünlerini salyangozlardan korumak için çeşitli yöntemlere başvurular. Az sayıda oldukları takdirde, toplanıp uzak bir yere götürerek ya da çok olduklarında bahçe duvarlarına, sebze aralarına, ağaçlara sarımsak suyu dökerek ya da sarımsak asarak uzak kalmalarını sağlarlar. Kullanılan diğer bir yöntem ise, bakır şeritler asmaktır. Bakır şeritlerin salyangozların salgıladığı sümüksü maddeyle etkileşime girerek bir elektrik akımı oluşturduğu ve uzaklaşmalarına neden olduğu düşünülmektedir.

Salyangozlarla beslenen çok sayıda hayvan vardır. Kuşlar, küçük memeli hayvanlar, kertenkeleler, kurbağalar, kırkayaklar, böcekler ve bazı büyük salyangoz türleri salyangozlarla beslenen canlılardandır. (wikipedia)

Biyolojisi

Sularda ve nemli çayırlarda yaşayan, değişik ebat ve şekillerde çok değişik türleri vardır. Kabuklu bir türdür. Gezdikleri yerlere sıvılarını bulaştırır. Bitkileri yiyerek yaşamları sürdürürler. Küçük türleri çoğu kez bahçelerde süs bitkilerini sararak kurumasına sebebiyet verirler.

"İnsan barsaklarında yaşayan ve halk arasında barsak kurtları adı verilen ve çok çeşidi olan bu canlıların bazılarına ara konakçılık yaparak insanlara yayılmasında rol oynarlar."

Kontrol Önlemleri

Bahçe ve çimenlik alanlarda özel yem şeklinde hazırlanmış ilaçları atmak sureti ile kolayca mücadele etmek mümkündür.

---

SALYANGOZUN TIPTAKİ YERİ ve GIDA BAKIMINDAN DEĞERİ

Salyangoz salgısı çok miktarda protein ve azotlu bir maya içermektedir. Salyangoz müzmin bronşite iyi gelmektedir. Ayrıca salgısı kurutularak akciğer veremine iyi gelen helisin imal edilmektedir. Salyangozun kendisinin kurutularak toz haline getirilmiş şekline de helisin denir ve bu kızartılacak etlerde yumuşatıcı olarak kullanılır. Salyangoz; madeni tuzlar, bakır, çinko, kalsiyum, magnezyum ve fosforlu maddeler bakımından zengin olup, çiğ yenen besin maddelerinin ve alkolün sindirilmesinde yararlıdır. (Su Ürün. Müh. M. Suat İNAN / Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, TÜGEM )

---

EVCİL SALYANGOZLARIN BAKIMI

Bu garip bir uğraş ama güzel ya. bu arada sümüklü böcekler böcek değiller. İsmi öyle ama böcek değil onlar. Mollusca dır. Böcekler ise İnsekta. Yani onlar yumuşakçadır. Böcekler ise eklembacaklıdır.

Sümüklü böcekler bitkilerle beslenir. Zira bu nedenle zararlı sayılmaları söz konusudur. Nemli ortamlarda yaşarlar. Salgıladıkları bir maddenin sümük görüntüsünde olduğundan bu isim verilmiştir.

Kaçmamaları için ortam kapalı olmalı. Sonra bitki yaprakları ve meyveler olmalı ve nem oranı biraz yüksek olmalıdır. Bu hayvanlarda yaz ve kış uykusu vardır. Metabolizmalarını yavaşlatırlar. Ama ortam koşulları iyi olursa buna gerek duymazlar.

Salyangozlar kışın genelde 6 ay uyur. İklime göre bazen ekimde başlar bazen aralıkta. 2 organa birden sahiptir ancak yine de çiftleşmesi gerekir. Ama dikkat edin 1 kere çiftleştikten sonra sene içerisinde 3-4 defa yumurtlayabilirler.

Yazın kuraklık olursa uyurlar ve genelde çalılık severler. Ama kışın genelde ağaç dipleri ya da bitki diplerini severler. Toprağa gömülüp kabuklarının açık kısımlarını dışarıda bırakırlar. kabuğun girişine iki zar yaparlar. Arada bir kış uykusunda zarı açıp içerdeki havayı temizlerler ama bir ya da iki kere. Bunun dışında bu iki zar arasında kalan havayı kullanırlar.

Salyangozunuz hareketsizse rahat bırakın uyuyordur. İşitme duyuları yok denecek kadar körelmiştir. Bu nedenle istediğiniz kadar gürültü yapabilirsiniz. Sebze severler. Arada bir ıslatılabilirler ama abartmamakta fayda var.

Yavruları kabuktan çıkınca içinden çıktıkları kabuklarını yiyip açlıklarını bastırır ama dikkat edin açlıktan ölmemeleri için kolayca ulaşabilecekleri yerde sebze yeşillik filan olması lazım. Aslına bakarsanız bence toprak ve çimen olan bir yerde muhafaza etmeniz lazım. (Ekşi Sözlük)

---

RÜYA TABİRİ

Rüyada salyangoz görmek, işlerinizde ağır bir tempoda da olsa başarıya ulaşacağınıza, aşkta karşılık göreceğinize, elinize bol miktarda servet imkânı geçeceğine ve mutlu olacağınıza işarettir. Rüyada salyangoz görmek tembellikle tabir edilir.

---

SALYANGOZ NESLİ TEHLİKEDE!

KTÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kenan Çelik ise kurbağa ve salyangoz üretiminin bölgeye önemli bir döviz girdisi sağlayacağını söyledi.

Kurbağa ve salyangozun iç piyasada tüketilmediği için üretimin tamamının ihraç edildiğini ve önemli bir döviz girdisi oluşabileceğini ifade eden Çelik, "Bu konuda krediler alınabilir. AB fonları ve TR 90 kapsamında projeler yapılabilir.

Kurulacak tesislerde aynı zamanda, kara ve deniz salyangozu ile balıklar da işlenebilir" dedi.

"Müslüman mahallesinde salyangoz satılmaz" deyiminin çok eskilerde kaldığını savunan Çelik, şöyle devam etti:

"30 yıl önce Karadeniz Bölgesi'nde kara salyangozu toplanır ve satılırdı. Bölgede salyangoz alıp-satan esnaf vardı. Hatta bazı ilçelerimizde salyangoz işleme tesisleri bile kurulmuştu. Son yıllarda ise salyangoz ticareti yapılmaz oldu. Çünkü salyangozlar sınır tanımadan toplanmış, artık doğada salyangoz kalmamıştır.

Hatta neslinin tükeneceği bile söylenmişti. Toplanabilecek olanlar da bir tesisin çalışması için yeterli olmamaktadır. Oysa İç Anadolu'nun çeşitli bölgeleri, Konya ve Adana'da salyangoz işleme tesisleri halen var.

Salyangozlar doğadan toplattırılıyor. Tamamen ihracata çalışıyorlar. Dünya pazarının yüzde 40'ı Türkiye'nin elinde. Başta Fransa, İtalya, Almanya, İngiltere olmak üzere AB ülkeleri, Güney Amerika ülkeleri, ABD, Japonya, Lübnan, İsviçre, Çin gibi ülkelere ihracat yapıyoruz. İyi bir döviz getirisi sağlıyor. Bu ülkelerde en lüks restoranlarda, en pahalı yiyecekler arasında sayılıyor."

Tüketiciye farklı şekillerde sunuluyor

Salyangozların canlı, haşlanmış, dondurulmuş, konserve olarak veya boş salyangoz kabuğu şeklinde ihraç edildiğini, salyangoz pazarında Bulgaristan, Romanya, Macaristan, Arnavutluk, Litvanya, Letonya, Estonya gibi ülkelerin Türkiye'ye rakip olan üreticiler olduğunu vurgulayan Çelik, "Özellikle Romanya'da salyangoz mamulleri üretimi gelişmiş durumda.

Salyangozun sosis, salam, sucuk gibi ürünlerinin yanı sıra acılı, baharatlı gibi değişik zevklere göre üretimi de yapılıyor. Salyangoz kıyması ve unu da diğer ürünler arasında sayılabilir" dedi.

Karadeniz köylerinde her ailenin salyangoz üretimine ayıracağı bir dönüm arazisi olduğunu ifade eden Çelik, şunları kaydetti:

"Bir dönüm araziye 100 bin salyangoz bırakılabiliyor. Her salyangoz 90 ile 110 arasında yumurtlayabiliyor. Yılda bir kere çiftleştiklerinde sürekli yumurta bırakabiliyorlar. Ortalama 25 gram ağırlıkları oluyor.

Bir aile yılda 100 bin salyangoz satsa, bu 2,5 ton yapıyor. Bu rakamın iki üç katı üretilebilir. Önemli bir gelir kaynağıdır. Üstelik iç piyasada tüketilmediğinden, bölgeye doğrudan döviz girdisi sağlar.

Tek yapılması gereken, salyangoz üretilecek alanların ince tel örgü ile çevrilmesi, yumuşak toprak konulması, biraz çalılık olması ve yaz kış çim ekilmesidir. Sera kurularak da üretilebilir. İşçilik sadece toplamak için gerekiyor."