Köyde Bir Yaz Günü

---

İklim ve Tabii Bitki Örtüsü

İKLİM

Karadeniz’e has ılıman iklim hâkimdir. Yazlar serin, kışlar ılık geçer. Eskiden görülen ve kuraklığa neden olan aşırı sıcaklar ve iki üç metreyi bulan yoğun kar yağışlarına artık rastlanmamaktadır.

Yağışlar ilk ve son bahar aylarında kendini yoğun olarak göstermektedir. Ancak, büyük sel ve taşkınlara sebebiyet veren aşırı yağışlara artık rastlanmamaktadır.

TABİİ BİTKİ ÖRTÜSÜ

Zirai ürünlerin, tarla kenarlarında ve evlerin çevresinde bulunan çeşitli meyve ağaçları ve diğer ağaçların dışında ilk bakışta gözümüze çıplak toprak çarpar. Köyün güneyinde, Kömürlük, Eski köy, Kaba alma, Temron Tepe, Dikili Taş, Kökçe ve Aile diye anılan orman alanları mevcuttur. Ormandaki ağaç türleri genel olarak Meşe, Pelit, Gürgen ve taflandan oluşmaktadır.

Köyün yerleşim sınırları içinde ağaçların yoğunluğu meyve ağaçları olarak gözlenmektedir. Evin çevresinde veya tarlanın bir kenarında tek tek ve toplaca meyveliklere rastlanır. Başlıca meyve türleri şunlardır. Kara erik, Elma, Armut, İncir, Can erik, Dut, Üzüm, Ayva, Nar, Kiren (kızılcık), Fındık, ceviz, vb..

Köy ormanında bulunmayan çınar, kavak, köknar ve çam ağaçları köy içinde mevcuttur. Yaşlılardan nakledildiğine göre köyün yerleşim alanı ilk yıllarda çamlıkmış. Ancak, şimdilerde bu ağaçlara tek tük rastlanmaktadır.

Köyde, portakal, mandalina ve limon gibi turunçgiller ile kestane ve fıstık ağaçları yoktur.

/Çetin KOŞAR

Toprak Yapısı

---

Akbulut Köyü.
Yukarköy'den Karanlıkdere ve Tokmak Hırmanı.

Köy toprağı, yapısal özellik itibariyle killidir. Bununla beraber humuslu ve taşlı toprak oranları hayli yüksektir.

Toprak, yeterli derecede neme sahiptir. Ana ürün tütün üretimi için elverişlidir.

Toprağın verim oranı 8-10 civarında olup göze çarpan farklılıklar yoktur. Aşırı yamaç veya sulak yerler ile ağaç gölgesinin (güğ) bıraktığı verimsizlik buna bir örnektir.

Toprağın taşlılık oranı farklıdır. Dere kenarındaki tarlalarda bu oran yüksektir.

Aşırı meyilli arazilere rastlansa da genel olarak araziler hafif meyillidir. Bazı bölgelerde küçük çaplı toprak kaymalarına rastlanmaktadır.

Bataklık ve sulak arazi artık yok denecek kadar azalmıştır. “Algun” adı verilen işlemlerle sulak araziler tarıma elverişli hale getirilmektedir.

/Çetin KOŞAR

Su Kaynakları

---

Köyümüzün deniz ile kıyısı yoktur. Ancak 10 km uzaklıkta deniz manzarası vardır. Köy sınırları içinde göl yoktur. Karanlıkdere ve Sarımsak Mahallelerinden geçen biri çay diğeri dere iki akarsuyu mevcuttur. Köyün üç yanı bu akarsularla çevrilidir. Ancak suları kıttır. İlkel yöntemlerle kenarındaki bazı tarlalarda sulama yapılır. Geçmişte, Eskiköy mevkiinden çıkıp Karanlıkdere Mahallesi ve Kışlakonak Köyünden geçerek giden çay üzerinde biri Kömürlük dağında “Hatip’in Değirmeni” diğeri Kışlakonak köyünde “Cırmanların değirmeni” ve bir diğeri de Cilim Mevkiindeki “Balcı!nın Değirmeni” olmak üzere toplam üç adet su değirmeni işletilirdi.

Mevcut akarsularımızda yeteri kadar su ürünü yoktur. Derin dere yatakları yoktur. Bu nedenle hafif bir yağmurla birlikte dereler taşarak balık yuvaları bozulmaktadır. Yaz aylarının sonuna doğru gelişen yavru sazanlar gençler tarafında ağ ya da olta ile avlanmaktadır.

İçme suyu derinlikleri 5 ila 10metre arasında değişen kuyulardan sağlanır. Tütün dikiminde kullanılan tankerle köy dışından da içme ve kullanma için su getirilmektedir. Bazı aileler bir araya gelerek köyün ormanına döşedikleri plastik hortumlarla özel olarak evlerine su akıtmaktadırlar. 1976 yılında başlatılan DSİ’nin köye su getirme projesi 1980’e gelindiğinde bitirilmeden kaderine terkedilmişti. Ana ve tali borular döşenmiş, Cilim mevkiinde iki kuyu kazılmış Gelemet ve Akbulut’a birer depo yapılmıştı. 1990’lara gelindiğinde yeni bir girişimle bu proje tamamlanmış, Köyün bir kısmı suya kavuşmuştur.

Köyün alt tarafında bulunan ve ”aşşa puvar” adıyla anılan bir kuyusu vardır. Dört mevsim sürekli akan bu kuyunun suyu kaynağında tutulmak istenmiş ancak bir sonuç alınamamış. Aksine körelmiştir. Birkaç kişinin ferdi çabasıyla eski haline getirilen kuyu şimdilerde köye hizmet vermeye devam etmektedir.

Genel olarak köydeki sular içmeye gayet elverişlidir. Köy okulunun bahçesinde açılan içme suyu kuyusundan -ilginçtir- tuzlu su çıkmıştır.

Eskiden olduğu gibi sonbahar mevsiminde görülen su kıtlığı artık yaşanmıyor. Caminin avlusunda bulunan Çeşme dışında köyde umuma açık çeşme bulunmamaktadır.

/Çetin KOŞAR

Köy Hayatı

---

Köy toplumu küçük bir toplumdur. Sosyal bilimlerde köy hayatı; asıl medeniyetin özü, sağlam ve değişmez yapısı, bozulmamış kültürün kaynağı, sağlam düşünce yapısına sahip insanların toplumu, geleneklerin korunduğu, örfün yaşandığı sıkı dayanışma toplumudur. Geleneksel kültür bütünlüğü vardır. Şehir gibi değişmeye, bozulmaya ve dejenerasyona açık değildir. Ferdi hayat gelişmemiştir. İstikrarlı, sağlam, canlı bir cemaat toplumu orada yaşamaktadır. Ünlü Sosyolog İbn-i Haldun’a göre köy hayatının özellikleri;

Köy hayatı yerleşik şehir hayatından öncedir.

Köy hayatı cesur, kendine güvenen, serbest, köklü bir yapıya sahiptir.

Köy aile hayatı şehir aile hayatından daha sağlam ve istikrarlıdır.

Toplumsal bilinç köyde daha canlıdır.

Cemaat dayanışması ve yardımlaşma köyde y aygındır.

Yaşlı kimselere ve kadınlara saygı önemlidir.

Şehir nüfusu köyden gelen göçlerle gelişir.

Şehre göç edenler köyün refah sınırını teşkil ederler.

Elverişli olmayan sağlık şartları, lüks, çeşitli sapık davranışlar köy hayatında yoktur.

Günümüzde ekonomik kaygılarla çalışma hayatının köy dışına taşması ve kentlerin cazibesi önce köylerin demografik yapısını bozmuş ardından şehir kültürü unsurlarının köye taşınmasıyla köy hayatının bu sayılan özelliklerinin yitirilmesine yol açmıştır.

Ama…. Orda bir köy var. Uzakta. O köy bizim köyümüzdür. Gideriz. Yatarız. Büyüklerimizi oraya nöbetçi diker tekrar geri döneriz. Çünkü o köy bizim köyümüzdür.

/Çetin KOŞAR

Ömer Hafuz ve Abisi

---

Foto ZAM / RİZE,  17 Ağustos 1965

Akbulut Köyü 1970

---

Tekin, Ünzile, Hanife, Hediye, Salih

Arka planda, Sefer Koşar'ın Eski iki katlı ahşap evi. Evin camsız penceresi ve asılı su kabağı

Tütün Tarlası

---

Kurak Geçen bir yaz. Tütün tarlası. Ünzile, Ayşe, Ramis, Nergül ve Garibanın Teki.

Köyümüzden İnsan Manzaraları

Merhum Sefer KOŞAR ile Merhume Hanife KOŞAR.

Hikmet USTAOĞLU'nun Evi

Köyümüzün CUMBALI tek evi. Rahmetli Hikmet Dayı burada oturur dışarıdaki faaliyetlerden haberdar olurdu. Bir zamanlar iki katı da dolu olan bu evde hayat şen şakrak, cıvıl cıvıl idi. Ahh zalim gurbet.

Kızlar gelin olmuş, evlatlar şehrin yolunu tutmuş. Ev kaderine küsmüş.

Selahattin Dayının Armut Ağacı

---

Armut Dalda Tekleme. (Pardon armut değil fındık idi)

Yukarköyden Ufka Doğru

---

Akbulut'a Gündoğarken

---

Sefer KOŞAR' ın Evi

---

Eski iki katlı ahşap ev  yıkılıp, ondan arta kalan sağlam parçalarla yapılan tek katlı ev. 

Ancak, bunun da kaderi ıssızlık olmuş. 

Şimdi boş bir virane.

Orda, Bir Köy Var Uzakta

---

Akbulut Köyü İstatistikleri

http://www.alacam-meb.gov.tr/okullar/akbulut.htm

Akbulut Köyü

---

I- GENEL DURUM 

1- Konumu :  İlçemizin batısında,  İlçe Merkezine 10 km uzaklıktadır. Yolun  tamamı asfalttır.   

2-Hane ve  Nüfusu : Köyde  80  hane mevcuttur. Köyün Nüfusu 2000 Yılı  Genel Nüfus Sayımına göre  485 olarak tespit edilmiştir.

3- Köy  4  mahalleden oluşmaktadır. Bunlar;

Merkez Mahallesi

Yakalar Mahallesi

Yenimahalle Mahallesi

Karanlıkdere Mahallesi

4- Sosyal Yapı: 

Köy halkının ekonomik durumunun Alaçam şartlarında  normal olduğu,  halkın tarım ve  hayvancılıkla geçimini sağladığı görülmüştür.  Tarım arazilerinin düz  ve diğer köylerimize göre verimli olduğu, köyde çeltik ekiminin yoğun olarak yapıldığı tespit edilmiştir. Halkın Ekonomik durumuna paralel olarak sosyal yaşantının diğer köylere göre  daha iyi olduğu gözlenmiştir.

II- EĞİTİM DURUMU

1- Okul Durumu : Köyde  2  adet  Birleştirilmiş Sınıflı İlköğretim Okulu mevcuttur. Bu okullarda 2  öğretmen ve  15  si kız, 17  i  erkek olmak üzere toplam   32 öğrenci eğitim- öğretim görmektedir.

2- Okulun İhtiyaçları:

Yakalar Mahallesindeki okulun donatım malzemesine  ihtiyacı olduğu , Merkez Okulun yapımı devam eden tuvaletlerinin tamamlanması için malzeme ihtiyacı olduğu tespit edilmiştir.

3- Halk Eğitimi:   Köy halkından bazı kişilerin her türlü  tarımsal teknik bilgiyle bilgilendirilmelerinin gerekli olduğu ifade edilmiştir. Bu çerçevede Halk Eğitimi Merkez Müdürlüğü ile İlçe Tarım Müdürlüğü işbirliği yaparak tarımsal konularla ilgili kursların açılmasının gerekli olduğu düşünülmektedir.

Halk Eğitimi Müdürlüğünce   köyde hayvancılık, meyvecilik,  makine nakışı, biçki dikiş  gibi kurslar açabileceği değerlendirilmiştir.

III- ALTYAPI:

1-Köyün İçme Suyu Durumu:

Köyün İçme Suyunda Su Deposunun yeterli olduğu, kaynak bulunduğu  bu kaynaktan Su Deposuna gelen su borularının çürüdüğü  ve  yaklaşık 3500 metre boruya ihtiyaç duyulduğu ifade edilmiştir. Bunun için proje yaptırıldığı ifade edilmiştir.

3500 metrelik boru ihtiyacının imkanlar ölçüsünde Hizmet Birliği  tarafından karşılanabileceği gibi,  KÖYDES projesi olarak ta  teklif edilebileceği değerlendirilmektedir.

2- Kanalizasyon Durumu:  Köyde Kanalizasyon Şebekesi yoktur. Fosseptik olan hane sayısı çok az  çoğunluğu, ahır kanalı ile birlikte  atıkları  alıcı ortama verdikleri tespit edilmiştir.  Usulüne uygun fosseptik çukur yaptırılmasının gerekli olduğu görülmüştür.

 3- Yol Durumu :

a-Köyde  mahalle içi yolların çok çamurlu olduğu bu yollar için   10 km  Stabilize  ihtiyacı olduğu  talep ve tespit edilmiştir.

b- 4 km  lik asfalt kaplama  ihtiyacı  talep ve tespit edilmiştir.  

4-      Elektrik  -  Telekomünikasyon:

a-  Köylerde çoğu evde  telefon bulunduğu, telefonların çalıştığı,  GSM cihazlarının da çalıştığı incelenmiştir.

b- Elektriklerin sık kesildiği dile getirilmiştir. Köye elektrik dağıtımı yapılan trafo ile dağıtım hatlarının değiştirilmesi  talep edilmiştir. Trafo ve hatların bakıma ihtiyacı olduğu değerlendirilmiştir. 

IV- EKONOMİ

1- Tarım :

Köy arazilerinde genel olarak   mısır ve buğday  ekimi yapıldığı ifade edilmiştir.  Köyde hayvancılığa önem verilmesi buna paralel olarak  tırtıkale gibi yem bitkilerine ağırlık verilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir.

2- Orman: Köy Ormanının köylünün yakacak ihtiyacını karşılayacak kadar bulunduğu ifade edilmiştir.

3- Hayvancılık:  Köyde her hanede genelde 2 veya  3  büyükbaş hayvan bulunduğu ifade edilmiştir.

Köyde suni tohumlamanın bilindiği ve uygulandığı ifade ve tespit edilmiştir. Suni tohumlama yönteminin uygulanmasına devam edilmesi uygun olacağı belirtilmiştir.

V- SAĞLIK

1- Köy  Koruyucu Sağlık Hizmetleri yönünden Merkez Sağlık Ocağına bağlıdır. Koruyucu Sağlık Hizmetlerinin  daha  çok Çocuk  Aşıları kapsamında   yürütüldüğü tespit edilmiştir.  Bunun dışında   Tedavi Hizmetleri kapsamında   Yeşilkartı olmayan   ve muhtaç durumda olan aileler  tespit edilmiş  ve kendilerine  yardımcı olunacağı ifade edilmiş, yol gösterici  tavsiyelerde bulunulmuştur.

Köyde müracaat edenlerin Sağlık Muayenesi  yapılmış,  bu  çerçevede  26 kişi muayene edilmiştir. İmkanlar dahilinde ilaç verilmiştir.

2- Köyde görülen genel hastalıklar: Köyde  Guatr,  Üst Solunum Enfeksiyonları, Romatizmal Şikayetler  ve Mide Hastalıkları yaygın olarak görülmektedir.

VI- DİN HİZMETLERİ :

Köyde 4 adet  cami ve bu camilerde de görev yapan  2  adet İmam Hatip bulunduğu, camilerin  köy için yeterli olduğu  tespit edilmiştir.

VII- KÖYDE TAKİBE ALINAN KONULAR:

A-         EĞİTİM YÖNÜNDEN :

1- Yakalar Mahallesinde okulun donatım malzemesine ihtiyacı bulunduğu, Merkez Mahallesinde yapımı devam eden Okul Tuvaletinin malzemeye ihtiyacı olduğu tespit edilmiştir.  Gereğinin yapılması değerlendirilmektedir.

2- Halk Eğitimi Müdürlü ve İlçe Tarım Müdürlüğünce işbirliği yapılarak    köyde hayvancılık, meyvecilik, kursu ayrıca; Hakl Eğitim Müdürlüğünce Köyde kadınlara yönelik başka kursların  açabileceği değerlendirilmektedir.

B- ALTYAPI

İçme Suyu :

1-Köyün içme suyu deposunun yeterli olduğu, kaynak  bulunduğu  bu kaynaktan su deposuna gelen su borularının çürüdüğü  ve yaklaşık  3500 metre boruya ihtiyaç duyulduğu ifade edilmiştir. Bu konu ile ilgili proje yapıldığı da ifade edilmiştir.  

2-3500 metrelik boru ihtiyacının imkanlar ölçüsünde boru ihtiyacının Hizmet Birliği  tarafından karşılanabileceği gibi, KÖYDES Programına da teklif edilebileceği değerlendirilmektedir.

Yol:

1-Köyde mahalle içi yolların çok çamurlu olduğu bu yollar için   10 km  stabilize ihtiyacı  olduğu talep ve tespit edilmiştir.

2- 4 km  lik asfalt kaplama  ihtiyacı olduğu  talep ve tespit edilmiştir.

 Kanalizasyon:

Köyde Kanalizasyon Şebekesi yoktur. Fosseptik olan hane sayısı çok az  çoğunluğu, ahır kanalı ile birlikte  atıkları  alıcı ortama verdikleri tespit edilmiştir. Usulüne uygun fosseptik çukurlarının yaptırılmasının gerekli olduğu düşünülmektedir.

Elektrik –Telekomünikasyon

Elektriklerin sık kesildiği ifade edilmiştir. Köye elektrik dağıtımı yapılan trafo ile dağıtım hatlarının değiştirilmesi  talep edilmiştir. Sık  kesilen elektriklerle ilgili olarak  trafo ve hatların  gözden geçirilmesi ve çürüyen direklerin yerine yenilerinin dikilmesi düşünülmektedir.

B- EKONOMİ:

1- Tarım :

Köyde yabani domuzların ekili alanlara büyük zarar verdiği dile getirilmiş  sürek avı düzenlenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

2- Hayvancılık : Köyde hayvancılık suni tohumlama ve  Halk Eğitimi Müdürlüğünce açılacak Hayvan Yetiştiriciliği kursları ile geliştirilebileceği değerlendirilmiştir.

Akbulut  Köyüne ilişkin iş bu rapor  29.12.2005 tarihinde köye yapılan ziyarette İlgili Birim Amirleri ile birlikte tespit edilmiştir.

 Mustafa MASATLI

 Alaçam Kaymakamı

http://www.alacam-meb.gov.tr/okullar/akbulut.htm

Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Köylü

Osmanlı İmparatorluğu’nda 

Devlet ve Köylü

Huricihan İslamoğlu’nun “Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Köylü” kitabı 20 yıl sonra genişletilmiş ve elden geçmiş olarak İletişim Yayınları’ndan tekrar basıldı.

Kitabın ilk baskısını okumamıştım.

Şimdi bir alıntı, ama 40 yıl önce yazılmış başka bir kitaptan:

“Bu hareketlerin bütününe belli bir etiket yapıştırmak, ne mümkün ne de arzulanan bir şeydir. Katılanların yüzde doksan dokuzu sömürülen reaya sınıfından bile gelmiş olsa, güdülen hedefler bu sınıfın egemenliğine yönelmişe benzemediğine göre, bir halk hareketinden söz etmek, gerçeği fazla şemalaştırmak ve özünü bozmak olurdu. Ama olayların sonucu olan bazı unsurları ortaya koyabiliriz.

Birincisi, Anadolu’daki patlama iç (nüfus hareketlerinde artma, yönetici sınıfın üç kategorisi arasındaki mücadele) ve dış (Uluslar arası ticaretin alt üst oluşu, Batı’nın mali gücü ve imalathanelerle birlikte egemen bir ekonominin kurulmasının başlaması), çelişkilerin sonucu olarak belirir. Katı, sağlam ve çok iyi yapılaşmış sistem, uzun bir süre tepkileri baskı altında tutmayı başarır. Öyle ki sonunda, güdümlü, belli bir hedefe yönelik ve bir taşmayla değil de, fark gözetmeden her şeyi silip süpüren bir patlamayla karşı karşıya kalınıyor. Bazı baskılara gelen tepkiyle ağır ağır olgunlaşan bir harekete değil, sabrın taştığı ve bireyin de, türün de yaşamasını sürdürmesi doğrudan doğruya tehlikeye girdiği an, bireysel olduğu kadar sosyal düzeyde doğan bir kopukluğa, bir bozuşmaya tanık oluruz. Dolayısıyla tepkiler kendini çok kere günlük ihtiyaçlar içinde, geçim derdi düzeyinde açığa vurur ve bu şartlar altında biraz daha geleceğe dönük uzun vadeli her yöneliş kavranamayan bir şey olarak gözükür.

İkincisi, bütün bu olaylar boyunca iki akım kendini açığa vurur. Artık ihtiyaçlara cevap veremeyen bir sistemin kadrosundan kurtulmuş yığınların baskısı, kendini zenginlikleri elinde tutan imtiyazlı sınıflara ait kurumlar üzerinde duyurur. Medreseler, taşra askeri sınıfı ve kapıkulları bunların istilasına uğrar. Aynı şekilde, bu kurumların üyeleri tarafından da, bu harekete ters yönde bir yeniden kendine çekme hareketi yürütülür; insanları ve servetleri yeniden kendine çekme…

Bunlar bizi sistemin temel yapılarıyla ilgili üçüncü bir gözleme götürür. Yönetici sınıf ilke olarak bütün ülke zenginliklerinin, malın mülkün tek sahibi olan hükümdarın emrindeki memurlar topluluğundan başka bir şey değildir. Fakat aynı zamanda sistemin, üretim araçlarının özel tasarrufu doğrultusunda evrimleşmesinde nesnel çıkarları olan tek unsur odur. Sistemin doruğuyla tabanının, yeni hükümdarlarla reayanın çıkarıysa tam tersine düzenin korumasındandır. Olaylar da işte bu tarzda gelişir. Kaba çizgileriyle şöyle bir özet yapabiliriz. Devlet memurları sınıfının, reayanın yaptığı üretimden kaldırdığı payların artmasıyla maddileşen merkezden kopmacı gücü, tabandaki bu sınıfın yıkıntıya uğramasına, altüst olmasına yol açar. Her ayaklanma hareketinin, padişahın değil de aracılarının otoritesine karşı çıktığını görmek ilgi çekicidir. Hükümdarla halk arasındaki ortak çıkar, adalet fermanlarına ve kapıkulu ocaklarında kabul şartlarında açıkça görülür. Ama temel birimlerin yani timarların yıkılışı somut hale gelip de kendisiyle birlikte felakete sürüklenince, askeri ve sivil büyük memurlar sınıfı gibi tüccarlar da toprak alanına sızarlar ve özel mülkleşme başlar.

Bütün bunların belli başlı iki sonucu olur. Osmanlı düzenini meydana getiren bütün kurumlar, on dokuzuncu yüzyıla kadar biçim olarak varlıklarını sürdürseler bile, onyedinci yüzyıl başlarında yok olur giderler.”

Az Gelişmişlik Sürecinde Türkiye, Stefanos Yerasimos, Cilt 1, Sy 375-376

Stefanos Yerasimos’un kaba çizgileriyle resmettiği Köylülük ve elbette siyasi-toplumsal yapı İslamoğlu tarafından tekrar ele alınıyor. Yöntem olarak daha işlevli araçlara başvurularak elbette:

“Modernite bu anlamda, 16. yüzyıldan bu yana önce monarşi/imparatorluk yönetimlerinin, daha sonraları bürokratik ve bugüne gelindiğinde de ulus-ötesi ağların parçası olan uzman kurulların oluşturduğu yönetimlerin temsil ettikleri devlet ve egemenlik yapılarının hayata geçmelerini sağlayan kurum ve kuralların toplumsal gerçekliği biçimleme süreçlerini tanımlamaktadır. Toplumsal gerçekliğin kurumlar aracılığıyla sürekli biçimlenme süreçleri, toplumda yer alan farklı çıkarların karşı karşıya geldikleri, eski ile yeninin çatıştığı ve yeninin eskinin izlerini taşıdığı siyasi mücadele ortamlarıdır….Burada devletten kastedilen bir siyasi güç dengeleri ortamı, yani Gramsci’nin önerdiği doğrultuda bir egemenlik ortamıdır.” Devlet ve Köylü, Sy 22

“Herhangi bir toplumda özel mülkiyetin ne türlü biçimleneceğini belirleyen, o toplumda özel mülkiyetin oluşum sürecindeki farklı aktörlerin alacakları tavırlar ve bu tavırlarla başka aktörlerin tutumları arasında ortaya çıkan çelişkiler ve bu çelişkilerin çeşitli şekillerde uzlaştırma süreçlerini içeren siyasetlerdir. Kurumların oluşum süreçlerini değerlendirirken bu siyasi boyutun vurgulanması ise kültürel belirleyicilik unsurlarını vurgulama eğilimi gösteren ‘patika bağımlılığı’ yaklaşımlarının bir eleştirisi mahiyetindedir.” Devlet ve Köylü, Sy 23

“Kurumların bu şekilde ele alınsının 16. yüzyılda olduğu kadar bugün için de önemli olduğuna inanıyorum. Şöyle ki, yaşamakta olduğumuz ulus-ötesi piyasalarla bütünleşme süreçlerinde tarımsal ürünlerin ticaretinde engel olarak görülen devlet fiyat politikalarının ortadan kaldırılması, bazı ticari ürünlerde tarımsal faaliyetin bağımsız çiftçiler yerine sözleşmeli üreticiler tarafından gerçekleştirilmesine yol açmaktadır. Örneğin tütünde sözleşmeli üretim kurumunun ortaya çıkma ve biçimlenme süreçlerini, ulus ötesi şirketler, tekeller ve üreticileri içeren siyasi süreçlerden bağımsız olarak değerlendirmek mümkün değildir.” Devlet ve Köylü, Sy 25

“Burada üzerinde durulması gereken husus, egemen gücün hangi amaçlara yönelik olarak toplumsal faaliyeti biçimlediği, yani hangi amaçlar doğrultusunda meşruiyet sağlamaya çalıştığıdır. Siyasetin sınırlarını da belirleyen de büyük ölçüde bu meşruiyet söylemidir.” Devlet ve Köylü, Sy 25

“Aksine, Osmanlı ortamında 18. ve 19. yüzyıllarda ortaya çıkan güç ilişkileri çerçevesinde bir merkezi-bürokratik yönetim ortaya çıkmış, bunun karşısında dış ticarete bağımlı büyük toprak sahipleri sınıfının gelişmesi güdük kalmış ve tarımda ( Wallerstein’in önerdiği şekilde serflik ilişkileri yerine) bağımsız köylü üreticiler egemen olmuştur.” Devlet ve Köylü, Sy29

“Toplumların kaderlerinin belirlenmesinde siyasetin, yani farklı kesimlerin kendi yaşam koşullarını değiştirmek için verdikleri mücadeleleri göz önünde bulundurmak gerekir. “ Devlet ve Köylü, Sy62

“Öncelikle nüfusun görece düşük ve de ekilecek toprakların oldukça bol olduğu Osmanlı coğrafyasında köylüler genelde tahmin edilenin ötesinde bir pazarlık gücüne sahiptir.” Devlet ve Köylü, Sy 64

“Osmanlı İmparatorluğu bağlamında geliştirilen bu yaklaşım, aynı zamanda günümüzde yaşanmakta olan toplumsal dönüşümün nasıl gerçekleştiğini de açıklamaktadır. Zira kürselleşme olarak tanımlanan ve farklı bölge toplum ve ekonomilerinin kürsel sermayenin talepleri doğrultusunda biçimlenmesini gerekçelendiren sürecin niteliği, büyük ölçüde farklı bölge ve ülkelerdeki siyasi süreçler, onların öngördükleri kurumsal yapılar tarafından biçimlendirilmektedir.” Devlet ve Köylü, Sy 67

Kitabın yazımının hangi ihtiyaçtan kaynaklandığını ise şöyle açıklıyor İslamoğlu:

“1970′lerde, özellikle de bir köylü toplumu olan Vietnam ve onu destekleyen bir köylü toplumu olan Çin karşısında ABD’nin yenilgiye uğraması, köylü toplumlarının dinamiklerine ilişkin yoğun bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Ayrıca aynı yıllarda, Üçüncü Dünya ülkelerinde uygukanmaya çalışılan sanayileşme modellerinin de başarısızlığa uğraması, Asya ve Afrika’da kırsal gelişme modellerinin benimsenmesine neden oldu. DEVLET VE KÖYLÜ, 1970′li ve 1980′li yıllarda iktisat tarihçileri ve gelişme iktisatçıları arasında cereyan eden bu tartışmalar çerçevesinde biçimlenmiştir.” Devlet ve Köylü, Sy.68

Osmanlı’daki iktidar ilişkilerine ilişkin ise şöyle bir değerlendirmede bulunur:

“Bu açıdan bakıldığında devlet, egemen sınıfların ötesinde onların toplumun diğer kesimlerini de içeren iktisat ilişkilerinin tümünü içerir. Böyle değerlendirildiğinde ise Osmanlı’da köylü üreticileri ve onların iktisadi faaliyetleri, iktidar ilişkilerinin hedefi değil bir parçası olarak karşımıza çıkar.” Devlet ve Köylü, Sy 79

Ve tabii kendi fikri eksenini de açıklar:

“Özetle Devlet ve Köylü, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki iktsiadi ve toplumsal yapıyı Şark despotizmi anlayışlarından farklı olarak padişahın veya despotun vergi istekleri doğrultusunda biçimlenen bir yapı olarak tanımlamamaktadır. “ Devlet ve Köylü, Sy. 331

“Bu açıdan değerlendirildiğinde ise hiçbir bölge veya ülke için mutlak ve süregelen durağanlık yapılarından ve durağanlığı tetikleyen siyaset yönetimlerinden söz etmek mümkün değildir.” Devlet ve Köylü, Sy 336

Devlet ve Köylü yalnızca ülkemiz toplumsal yapısını anlamak isteyenlerin değil, dünyadaki bir çok gelişmeyi de hazır kalıplarla ele almanın yanlışlığını bir kez daha anlatıyor.

Geniş bir istatistik/analiz bölümü de içeriyor kitap. Şimdiye kadar bu konularda yazılmış olanların ötesinde tezler bu veriler ışığında tekrar ele alınıyor.

Osmanlı  İmparatorluğunda Devlet ve Köylü, Huricihan İslamoğlu, İletişim Yayınları, 375 sayfa

http://www.karasaban.net/bir-seylerin-oldugu-gibi-kalmasini-istiyorsak-onlarin-degismesine-izin-vermeliyizhasan-cengiz-yazar/

Akbulut Köyü Tarihi

Akbulut Köyünün bulunduğu mevki ve civarında Türk Köyü olarak şimdiki Kışlakonak ismini taşıyan Gelemet köyü vardı. Kuşak hesabıyla 1700'lü yıllarda Vezirköprü ilçesinden "göçebe" olarak buralara gelen iki kardeş Akbulut köyünün "köyaltı" mevkine yerleşirler. Ancak buranın çamur ve bataklık olması nedeniyle büyük çam ağaçlarıyla kaplı Tepeye, bugün "Yukarköy" olarak isimlendirilen yere kesin yerleşimde bulunurlar.

Bu iki kardeşin ikisinin de adı Ömer'dir. Büyüğüne lakap olarak "Koca Ömer", Küçük kardeşe de "Kuru Ömer" denilmektedir. Köyün kurucuları sayılan bu iki kardeş bugün Gelemet Mezarlığının kuzey ucunda dere kenarına yakın bir yerde meftundurlar.(Kaynak Kişi: Cafer Oğlu Memduh AY)

Koca Ömer bugün "Kocomoro Sülalesi" Kuru Ömer İse "Kurumoro Sülalesi" olarak devam etmektedir. Soyadı kanunuyla birlikte Koca Ömer (kocomoro) sülalesi "Koşar ve Ay", Kuru Ömer (Kurumoro) Sülalesi de "Yılmaz" soyadlarını almışlardır.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde Köy Türk ve Rum Muhtarlığı şeklinde iki muhtarla yönetilmekteydi. Türklerin Muhtarı Rüstem Yılmaz'ın Annesi bir Türk kadını idi. Rumlar Tokmak Hırmanı ve Devret Civarlarında mukim idiler. 1970'li yıllara kadar ayakta duran ahşap kiliseleri kendiliğinden yıkılmıştır.

Kurtuluş Savaşı yıllarında Taşkelik, Karlı gibi civar köylerde vuku bulan çetecilik faaliyetlerine köyümüzde rastlanmamış Türkler ve Rumlar gayet medeni ilişkiler içersinde birlikte yaşamışlardır. Yardımsever bir topluluktular. Kimsesizleri gözetip kolluyorlardı.(Kaynak Kişi: Hanife Koşar) Savaş yıllarında çevre köylerle birlikte köyümüzdeki Rum Ahalide buralardan ayrılmışlar fakat karşılığında her hangi bir mübadil yerleştirilmemiştir.

Köyümüz Ahalisine, Rusların Rize ve Trabzon'u işgal etmesiyle evini barkını ter kedip göç yollarına düşen, küçük kayıklarla gece yol alıp gündüz sahil kesimlerine saklanarak buralara kadar sağ salim ulaşabilen Trabzon Of ve Rize Pazar'dan katılanlar olmuştur. Bakioğlu, Bak, Şen, Yaprak ve Meral gibi soyadlarını alan bu grup (Lazlar) köyümüzün ilerlemesi ve kalkınması yönünde motor güç olmuşlardır. Köyde çalışma hayatının düzenlenmesi, arazilerin ıslahı ve tarımda modernizasyon, bir takım zenaatların ve zenaatkarların oluşması konularında büyük katkıları olmuştur.

Özellikle Rahmetli Of'lu Hacı Habib Meral Köy Camisinin inşa ve ihyasında aynı zamanda köyde dini hayatın canlanmasında önemli roller üstlenmiştir.

Not: Köyün tarihi hakkında kayıtlı bilgi yoktur. Sözlü tarih bilgileriyle oluşturulan bu metin ilk yazılı belgedir ve düzenlemeye açıktır.

/Çetin Koşar

http://wikimapia.org/11154848/tr/Akbulut-K%C3%B6y%C3%BC-Ala%C3%A7am-SAMSUN

ÖKüzler Kitabı

Nejat Turhan'ın 'Öküzler Kitabı',

---

/Sadık Yalsızuçanlar 

Nejat Turhan'ın, 'Yararlı Bir İnsanlık Hali Olarak Hadımlığın Anatomisi' diye balıklandırdığı Öküzler Kitabı, 'uyduru' türünden. Belli ki yazar, bu insanlık durumuna ironik yaklaşacak. Kitabın türünü 'uyduru' diye nitelemesi, bize 'ne gülüyorsun anlattığım senin hikâyen' diyerek bir sorunu anlatacağını yeterince gösteriyor.

Nejat Turhan'ın daha önce Hüve Şanghay adlı öykü kitabını okumuştum. Sıkı bir hukukçu olduğunu belgeleyen çok sayıda makale ve yazınsal denemesinin yanı sıra Turhan'ın Martin Heidegger'den çeviriler yaptığını da biliyoruz. Yazar, Hüve Şanghay'da gösterdiği öykü anlatma performansını, Öküzler Kitabı'nda doruğa çıkarmış görünüyor. Kitap, yazarın dostu olan ve büyükşehir sınırları içerisinde noterlik yapan Vahdet Bey'in, memleketinden ziyaretine gelen 'hayvan profesörü' Bahri Berr'in, yazarın zihninin kuytularına birikmiş olan eleştirel malzemeyi ateşlemesiyle başlar. Berr hoca, 'öküz diye boğanın burulmuşuna derler' deyince, Öküzler Kitabı'nın ilk alevi kıvılcımlanır.

Bu evrensel metafor, Turhan'a, evrensel ve trajik bir insanlık durumu olarak (zihinsel) hadımlaş(tırıl)ma süreçlerinin ve yol açtığı sonuçlarının kapılarını aralar.

Ve yazar kalemini keskin bir kılıç gibi sallamaya başlar.

Kitabın içindekiler bölümüne göz attığımızda karşımıza son derece ilginç başlıklar çıkıyor: Madem öküz boğanın asli işlevlerini ve kimliğini yitirmiş durumudur o hâlde işe bu süreci tetikleyen işlemle, bu işlemin teknik ve tarihsel süreciyle koyulmak gerekecektir: 'Burmaya ve Burulanlara Dair.'

Ardından diğer ara başlıklar sökün eder: 'Buruk bir burma öyküsü, burma makinası, burmanın hikmeti, frengistanda ve bizde burmacılık' vs. Bu bölümde yazar, hem kitabın yazılışına kaynak olan olayı ve kişileri anlatır hem de soruna genel bir giriş yapar. Bu 'genel' giriş, bir bakıma Öküzler Kitabı'nın mottosudur. Çünkü sonraki bölümler, bu girişin açımlanması ve ayrıntılandırılmasıdır, dense yanlış olmaz.

Sosyolojiden edebiyata...

Girişten yazarın dilinin ne denli ironik ve 'incelmiş' olduğu sıradan bir okur tarafından bile rahatlıkla ayrımsanabilecektir. Tam da burada vurgulanması gereken bir başka niteliği, hukuktan sosyolojiye tarihten dine felsefeden edebiyata inanılmaz bir çeşitlilikte ilgi ve bilgi alanlarına vakıf olduğudur. Önümüze getirdiği malzeme ve bu malzemeyi kurgulayış biçimi bizi bir araştırma/deneme kitabı mı yoksa bir postmodern roman mı okuduğumuz konusunda şaşırtmaktadır. Sorunu en netameli yanlarıyla sansürsüz biçimde ele alan Turhan (gerçi metinde alttan alta ahlâki bir kaygının yedekte taşındığı görülmektedir) neşteri yaranın en çok cerahatlandığı yerlerine şiddetle vurmaktan çekinmez.

2004'ün 'ılık bir mayıs günü'dür. Havalar henüz ısınmaya başlamıştır. Ne ki akşamları soğuyan havaya dayanabilmek için gündüz güneş altında da kabanla dolaşmaktadır. Beyoğlu'nda sırtında kitap dolu bir çantayla yürürken olay başlar. Dostu Vahdet Bey arar. Taksim meydanında buluşurlar. Vahdet Bey, yanında 'hayvan profesörü' Bahri Berr olduğu hâlde gelir. Öküzler Kitabı'nın mottosu, bu buluşmada çarpar Turhan'a: 'Öküz diye boğanın burulmuşuna derler.' Yazarı dinleyelim: 'Bu, basit gibi görünen ama Öküzler Kitabı boyunca türlü açılımları ortaya çıktıkça bütün bir insanlık hayatını içine sarıp sarmalayan cümlenin benim hayatım için de bir dönüm noktası oluşturacağını o zaman bilemezdim. Yine de belli belirsiz bir sezgiyle Bahri Bey'i bu konu üzerinde konuşturmaya devam ettim.'

Yazar, zihninin tavanına asılı bu cümleyle ve dostlarıyla Cafe Majestic'e doğru ilerlerken aslında Öküzler Kitabı'nın çatısı çatılmaya başlamıştır: 'Aklımdan, halayıklar, Amicis'in yaklaşık bir buçuk asır önce Galata köprüsünden telaşlı adımlarla geçerken büyük bir hüzünle izleyip rapor ettiği zenci hadımlar, Nin'in öykülerinden bu yana içimizden biri gibi aramızda dolaşan hünsalar, Becket'in Godot'yu beklemesi gibi ömrünü Mehdi'yi beklemeye adamış genç Müslümanlar, en büyük arzusu kitabının kapağına yerleştirdiği yüksek ökçeli terlikleri ayaklarına geçirerek İstiklâl Caddesi'nde dolaşmak olan şair ve yazarlar, gençlik ve zekalarını matematik olimpiyatlarına hazırlanmakla tüketen müstakbel kurtarıcılarımız, gazetecilik ve yayıncılık yapıyorum zannıyla kitlelerin büyük enerjilerini buran abilerimiz, genel ahlâk ve fazilet yanılsamaları içinde çevresinde çiçek gibi tomurcuklanan güzelliklere öldürücü bir iç geçirmeyle sırtını dönerek gerçek bir burulma yaşayan yaşıtlarımız geçiyordu. Bir yandan da Öküz adlı nefis mizah dergisini yayımlayanların nasıl bir konudan ilham aldıklarını idrak ediyordum.'

Öküzler Kitabı, hadımlığın kavramsal çerçevesiyle sürer. Sözlükler arasında bizi ilginç bir geziye çıkaran yazar, köktenci, erken ve geç hadımlaştırma türleriyle tanıştırır. 'Etimolojik Laf Kalabalıkları' başlıklı bölümde son derece aydınlatıcı ayrıntılar verir. Yatak odasına niçin 'uyku odası' dendiğinden, 'haya'ları burulmuş olanın 'hayasız' olacağı yönündeki düşünceye kadar birçok gönderme, sorunu sürekli en kritik yönleriyle göz önüne serer.

Dı (the) hadım

Hadımlığın tarihine ilişkin genel başlığın altında şu sorunlara değinilir: Ceza ve tedavi amaçlı burma, rızasıyla burulanlar, İslam ve hadımlaştırma (bu bölümü özellikle okumanızı öneririm), Anadolumuz ve hadımlık (bunu da), Hindistan'ın hijraları, Hıristiyanlıkta hadımlık, Rasputin, dı (the) hadım (bu bölüm tadından okunmuyor), hadımlar ve kuyrukluyıldızlar, Kastraitler (en ilginç bölümlerden biri daha), burulmanın dayanılmaz boşluğu! (bu bölümde Turhan, zihnini alabildiğine yorduğu ve iyi ki karıştırdığı okura hem bir 'rahatlama' sağlamak hem de anlattıklarını bir telkin üslubundan çok bir öneri ve yeniden düşünme diline tümüyle dönüştürmek üzere ironik dozu yükseltir. Özellikle bu bölüm bize 'ne gülüyorsun anlattığım senin hikâyen' demektedir.

Öküzler Kitabı'nda daha neler yer alıyor? Neler almıyor ki! Bakar üzerine çeşitlemeler, Bakara sûresi, tilki meselesi (ki bu bölümde kitabı yalnız okurken kahkahalarınızı tutabilmeniz olanaksız. Hani dışarıdan biri izlese size kesin olarak deli diyebilir. Boğaların öküzleşince ineklere ne dediğine ilişkin sorunun yanıtı ise gerçekten insanı yere sermeye yetiyor. Derken öküz edebiyatından çeşitlemeler bizi karşılıyor. Bir Azeri masalı var ki ömre değer. Tabii sorun öküz(leşme) olur da burçlardan söz edilmez mi? Öküz burcu, 'gökteki öküzler ve yerdeki eşekler' başlığıyla açılır. Kitabın en çok sevdiğim, 'Milli Eğitim ve öküzler burcu' başlıklı bölümünden alıntılayacağım bir cümle, sanırım soruna ve yazarın yaklaşım biçimine ilişkin yeterli ipucu verecektir: 'Bence eğitim meselesinin içinde bulunan devlet büyüklerimiz ve üniversiteler üzerinde mutlak, vazgeçilmez boyunduruk hakikatını haiz olan YÖK'ümüz burçlar, hususan öküz burcu konusunda bir dizi bilimsel araştırma ve inceleme yaptıraraktan öğrencinin kendi temel karakteristikleri konusunda daha fazla enformasyon sahibi olmasını tez elden temin etmelidir.'

Öküzler Kitabı, öküzleş(tiril)meye ilişkin bir 'dekonstrakşın' (yazarın dilsel tasarrufları, ironik yaklaşımını desteklemenin yanı sıra, Türkçenin özgül sorunlarına da genel ve sıkı bir gönderme amacı taşıyor. Bu amaçla bir yandan okuru 'lezzetli' ve zengin bir Türkçeyle buluştururken diğer yandan özellikle yabancı kavramları Türkçe telaffuzlarıyla vererek, özellikle sosyal bilimler alanında yaşanan bir özentiye de neşter vurmuş oluyor. Bunun yanı sıra çok sayıda argo sözcük ve gündelik sıradan kullanımlar karşımıza çıkıyor. Tüm bunlar, Öküzler Kitabı'nın gerektirdiği özgün bir anlatımın gereği olarak yapılıyor. Kitap, Oturan Boğa ile bitiyor. Yazar, tarihin kaydettiği en büyük (gözükara, cesur ve ilkeli) boğaların küçük bir listesini veriyor. Kimler yok ki listede! Öküzler Yatağı Kulübü Manifestosu ise düşünmekten, üzülmekten, kışkırtılmaktan ve gülmekten bitap düşmüş olan okura son darbeyi indiriyor. Nejat Turhan'ın Öküzler Kitabı, bir alt metin olarak 'Boğalar Kitabı' biçiminde de okunabilir.

Yazar, zihinsel hadımlaş(tırıl)manın trajik öyküsünü bize anlatırken, bir boğa olarak kalmanın değerini ve güçlüğünü de aktarmış oluyor.

Öküzler Kitabı

Nejat Turhan, Akis Kitap, 2005, 189 sayfa.

www.sadikyalsizucanlar.net/.../okuzlerkitabi.htm