GARA FURUN / TAŞ FIRIN

 

Eskiden köylerde ekmeklerimiz ocakta pişirilirdi. Gerek saç üstünde yapılan yufka, yağlı, cızlak, patıl ve mısır ekmekleri olsun, gerekse kızgın yağda pişirilen "bişi" olsun ve gerekse tava ve külde pişirilen çörekler olsun tek ocak olmasına rağmen köylümüz bundan çeşitli yöntemlerle çeşitli ekmek üretmesini bilmiştir.

Zamanla değişen teknoloji sayesinde köylerimiz soba ve kuzinelerle tanıştı. Özellikle Rize ili Pazar ilçesinden gelen "İLAZ GÜZİNELERİ" ni anmadan geçmeyelim. Yetmedi, elektrikli fırınlar (davul, turbo ve mikrodalga) hayatımıza girip, evlerimizin bir köşesine kuruldular.

Tüm bu teknolojik imkanlara rağmen dışarıda kalan ve gözümüzü ondan bir türlü alamadığımız "Gara Furun" dediğimiz taş fırınlarımız vardı.

Bugün, köylümüz ve kentlimiz, fırıncı esnafı (hatta unlu gıda sanayii) sayesinde "ekmek etme" sorununu halletmiş görünsede aslında yeni teknolojiler bu konuda bize çözüm değil sorun üretmiş durumdalar. Çamaşırlarda aranan beyazlık ekmekte de aranmış daha düne kadar yediğimiz siyah ama lezzetli ekmeklerin yerini beyaz ama içi - dışı boşaltılmış (ruşeymi - kepeği alınmış) ekmekler aldı. Artık beslenmiyor adeta semirtilen kurbanlıklar gibi şişiriliyoruz. (Obezite!). İşin garibi, köyde üretilen buğdaylarımız hasat ile birlikte un fabrikalarına rehnediliyor, bize de ihtiyacımız olan un "fabrikasyon un"lardan veriliyor. Yetmedi, fırıncılar, köylere her gün ekmek servisi yapıyor.

Dönelim köyümüze....

Köyümüzde eskiden fırın kültürü yaygındı. Her ailede olmasa da bu işe hevesli ailelerin avlusundaki mimari eserlerden birisi de bu taş fırınlardı. (Diğerleri ev-tam, samanlık, salaç, serender, pin...)

Ekmek pişirmek gibi asıl işlevi yanında çeşitli mahsül (mısır, fasülye, meyve kurusu vb.) kurutma işinde de kullanılan bu fırınlar adeta köyün ortak mülküymüş gibi kulkanılırdı. Küçüklüğümde hatırladığım Fikrücüğün [Fikri YILMAZ(1905-1984)] fırını vardı Yukarıköyde. Analarımız, Ninelerimiz önceden anlaşırlar hamurlar mayalanır, odunlar taşınır ve erkenden fırın yakılıp tavlanır, o gün herkes sırayla sabahtan akşama kadar gün boyu "ekmek eder"ler, selelere, çuvallara doldurulan bu somunlar ekşiyip bayatlamadan, bozulmadan günlerce dayanırdı. Tabi bu esnada, etrafa yayılan o mis gibi ekmek kokusunu alan bizlere de sanki oradan tesadüfen geçiyormuş gibi yapıp o somunlardan koparıp "ıscak ıscak" yemek düşerdi.

***

KÖR KUYULARA FIRIN YAPMAK

Kimin fikriydi bilmiyorum ama Rahmetli Hikmet USTAOĞLU(1929-1975) dayımların eviyle bizim evin arasında, eskiden tütün dikmelerinde kullanılmak üzere kazılan bir su kuyusu vardı. Su kuyusu dedimse bildiğimiz puvar değil tabi, obruk gibi geniş bir şeydi. Yağmur sularının biriktirildiği bir göl. İçi toprakla dolsa da bugün bile hâlâ duruyor. Zemini ak toprak (kireçli) olduğu için aslında su da tutmazdı. Hatırlıyorum da Rahmetli Hanife USTAOĞLU (1929-2011) halamla birlikte ninem Hanife KOŞAR(1910-2008) bu kör kuyunun bir duvarına oyulmuş Fırını kullanmak için ateş yakmışlar fakat baca sistemi olmadığı için kuyu içinde duman dumana kimse kimseyi göremez olmuş, gerekli yanma sağlanamadığı ve ısıtılamadığı için bir daha kullanmamışlardı.

Kullanılmaya kullanılmaya körelen bu kuyunun içinde şimdi bir incir ağacı büyümüştür. Kökleri kuyu dibinin derinliğinde olduğundan olsa gerek bu ak incir yapraklarını dökse de kış ortasına kadar uzun süre meyve vermeye devam etmektedir.

***

KIZGIN FIRINDA BİR KIZ ÇOCUĞU

Bu fırınlarda yapılan bir diğer önemli iş ise "fırınlanmış mısır unu" elde etmekti. Bu işlemde fırınlanan un değil mısırın bizzat kendisidir. Henüz koçanından ayrılmamış mısırlar koçanıyla birlikte fırınlanır / kurutulur / kavrulur ondan sonra çitlenip değirmende öğütülerek fırınlanmış mısır unu elde edilirdi. Tabi bu undan gerek saçta ve gerekse tavada yapılan ekmeklerimiz de tadından yenmezdi. Fırında mısır kurutmayla ilgili bir anımı da paylaşayım.

Merhum Raif YILMAZ(1902-1984)'ın da fırını vardı. Bir gün bu fırında biz de mısır kurutuyorduk. Fırın sıcaklığı tam ayarlanamamış galiba biraz yüksekti ki mısırlar yanmaya dönmüşken hemen çıkarmamız icabetti. Aceleyle "çek çek" dediğimiz kürekvâri alet kırılmasın mı? Çaresiz, Rahmetli Gülbahar YILMAZ (1928-2010) abam, kızı Birsen'e o kızgın fırının içine girip içerİdeki mısırları eliyle fırının ağzına ittirmesini istemişti. Daha sonra ailemize gelin olarak gelecek olan Birsen abamın fırının içindeki o yüzü gözü kıpkırmızı olmuş halini hiç unutamıyorum. Ayak tabanları ne haldeydi bilmiyorum ama kızgın somakları eliyle fırının ağzına doğru atarken bir yandan da yanan parmaklarını o kızgın fırının içinde üfleyerek soğutmaya çalışıyordu.

Ve bu insanlar, başkaları için katlandıkları onca zahmet ve meşakkatten asla yüksünmediler adeta hiç bir şey olmamış gibi davrandılar. Merhametli olmak ve iyilik etmek insanımızın ruhuna işlemiş olduğu o günler işte bu yüzden çok güzeldi.

3 Mayıs 2021

Çetin KOŞAR

Fotoğraf: İsa Akın

Çetirlik'ten Hatiplerin Fırını.

Bir Örtü, İki Fotoğraf

Köy evlerinde önceden elbise koymak için "Gardroup" denilen eşya yoktu. İç giysiler "çamaşır sepetine" ya da bir bohçaya konur, dış giysiler de odanın duvarlarına ya da kapı arkalarına çakılan "askılık"lara asılırdı. Tabi bu giysilerimiz "gündelik-yabanlık" ayrımına tâbi tutulur, gündelikler yerine göre, eve girmeden dış kapıda çıkarılıp oraya bırakılır, normal giysiler de salon ya da odalardaki askılıklara asılırdı. Oturulan odada "gündelik"ler, yatak ya da misafir odalarında ise "yabanlık" olanlar asılı olurdu.

Şimdi gelelim asıl konuya. Köyümüzdeki şu inceliğe bakınız ki, asılan bu elbiseler görenleri rahatsız etmesin ya da tozlanmasın diye ayrıca bir örtü ile kapatılırdı. Ve bu örtüler de öyle sıradan bir bez parçası değil "el işlemeleriyle" bezenmiş, sanatsal değeri olan şeylerdi.

Aşağıdaki iki fotoğraf, farklı zamanlarda çekilmiş olsa da aynı yerde çekilmiştir.

Her iki fotoğrafın ortak özelliği, Şahide ŞEN annemizin gelinlik çeyizinden olduğu şüphe götürmez ASKILIK ÖRTÜSÜ'nün önünde çekilmiş olmasıdır. Fotoğrafçının inceliği mi desek ya da fotoğraf çekinenlerin tercihi mi desek bilemiyorum ama düz bir duvar yerine özellikle bu “el emeği göz nuru” örtünün önünde fotoğraf çekinmenin çekiciliği bu çeyizimizin güzelliğinden / değerli oluşundan geliyor olmalı.

Tabi eskiden çeyizler, şimdi olduğu gibi çarşıdan alınmıyor, genç kızlarımız kuracakları yuvanın hayaliyle, onca işin gücün arasında fırsat bulup gece gündüz demeyip bunları bizzat el emeği harcayıp, göz nuru dökerek yapmaktaydılar.

Ne güzel günlerdi o günler!...

Fotoğrafı bizimle paylaşan Hasan Şen öğretmenimize teşekkür ederiz.

https://www.facebook.com/photo?fbid=208051949547338&set=gm.877549795698106

Kazım BOZDEMİR / Halilağanın Kâzım / Hellên Kezim

Tekin Çelenk Yazıyor…

Kâzım dayı senin meyvelerinden yemeyen yoktur. Saflığın, temiz kalpliliğinle örnek bir insandın sen. Çocukların da öyle idi. Her işimize koşarlardı. Biz bu insanların haklarını nasıl ödeyeceğiz bilemiyorum.

Rahmetli babam, çocukluğumuzda, para olmayınca Kurban Bayramında, “Kâzım dayınıza gidin, size bir keçi versin, satışta öderiz.” Derdi. Kâzım dayı da bizi hiç boş çevirmezdi. Sonra Cennet teyze… Bir insan, bir anne bu kadar mı temiz kalpli olur? Meķânları cennet olsun.

Çocukları Durmuş, Duran, Ramazan, Fadime, Necati, Erdoğan… Çok temiz insanlardı. Hep iyiliklerini gördük.

Kâzım dayı ve ailesi kendi yağıyla kavrulan asil bir aile idi. Fakirlik yıllarımızda onlardan hep iyilik gördük. Bana sorarsanız köyün en kral adamıydı o. Yoksulluk yıllarında onca imkânsızlıklar içinde o kadar çocuğu kimseye muhtaç etmeden büyüttü.

Babamın en has dostuydu. Rahmetli Rıfat (Dimit) dedem de kendisini çok severdi. Hak ettikleri saygıyla anıyorum onları. Çetin Koşar, sağol. Akşam vakti çok eskilere götürdün bizi, yüreğine kalemine sağlık.

27 Aralık 2020

Tekin ÇELENK

https://www.facebook.com/groups/238286142924766/permalink/3673828622703817

 

Çetirlik'ten Hatipler

 

ÇETİRLİK'TEN...

Akbulut Köyü deyince sadece Sordanköy anlaşılmasın. Bunun, Garanugdere, Mutaflular, Çetürlüg ve Samsak ayakları da var.

Şahsım Sordanköylü olunca anlatılanlar hep Sordanköy çevresinde dönüp duruyor. Zaman zaman Sordanköy dışına da çıkıp, diğer mahallelerimiz Karanlıkdere, Çetirlik ve Sarımsak köylerimizden de bahsetmeye çalışsam da anlatacaklarım ancak yaşadıklarımla sınırlı kalmaktadır. Aslında fırsatım olsa da köy köy gezip dolaşarak, zihnimde kalan hatıra kırıntılarını sorup soruşturarak canlandırıp, filizlendirip ormana dönüştürebilsem geriye çok daha güzel yazılı belge bırakmış olacağım. Bu konudaki eksikliğim için köylülerimden özür dileyip ve bir de hadi hayırlısı deyip, Çetirliğe uzanmak istiyorum. (/Çetin KOŞAR)

[ H A T İ P L E R ]

30 Ocak 1923 tarihinde Türkiye ile Yunanistan arasında imzalanan Mübadele Sözleşme gereği 1 Mayıs 1923 tarihi itibarıyla Türkiye topraklarındaki Rum/Ortodoks nüfus ile Yunanistan topraklarındaki Türk/Müslüman nüfus arasında zorunlu göç uygulaması yapılmış, köyümüzdeki Rum teba bu yolla göç etmiş ancak yerlerine herhangi bir mübadil yerleştirilmemiş, hazineye devredilen toprakların büyük bölümü “Mustafa Reyiz”in mülküne geçirilmiştir. Bu bölgeye daha sonra yukarı köylerden gelenler toprak satın alarak yerleşmişlerdir.

Göç yoluyla gelip köyümüze yerleşen bu gruplardan birisi de “Hatipler” dediğimiz, o gün Sinop ili Gerze ilçesine bağlı, 1956 yılındaki büyük Gerze yangını nedeniyle Samsun iline devredilen ve bugün Yakakent ilçesinin bir köyü olan Büyükkırık köyünden gelen köylülerimizdir. 1900 doğumlu ve aynı zamanda Kurtuluş Savaşı Gazisi Merhum Murat AKIN (Hatip) oğullarından merhum Fehmii AKIN’ın bir sohbetini yayınlamak istiyorum. Oğlu Erhan AKIN’ın, vefatından (2017) kısa bir süre önce gerçekleştirdiği o sohbette Fehmi dayı, Atayurdu Büyükkırık’tan kalkıp Akbulut köyü’ne gelene kadar geçen yolculuklarını anlatıyordu. Fehmi dayının yaş hesabına göre 1943 yılında gerçekleşen bu yolculuk göç edenler ve geride kalanlar için yokluk ve yoksulluk dışında ayrılık acısı yönüyle de elbette kolay bir şey değildi.

***

Merhum Fehmi AKIN Anlatıyor…

“Üç yaşındayken Büyükkırık’ta bizim evin yanına toplaştı köy. Kadınlar ağlaşıp duruyorlardı.

Yukarı mezarlığın yanına çıktık. Orada bizim köyün çobanlarını gördüm.

Oradan artık Kızılkaya’dan, Uzunkıraç’tan, Sakarinek’ten, Toklu Köyü’nden, Kızlan’dan Çetilliğe vardık. Yürüyerek. At, öküz ve eşekle… Rahmetlik Fikri’yle biz eşeğin heybesindeydik.

Sonra gele gele Çetirlik’e geldik. İn yok, Cin yok. Akşam oluyor, çakallar uluyor. Haruk, huruk, garuk guruk diye sesler çıkarıyorlardı.

Kedi Murat gelmiş bizimle. O da aynı öte geçedeydi. Ondan sonra, Rahmetlik dedem(Ömer), torunları yolla da göreyim demiş babama. Dedem, aksakallı orta boylu bir adam idi.

(Çarşı Pazar alışverişleri için Sinop ilinin ilçesi) Gerze’ye giderlermiş. Bir köyde bir cenaze olmuş. Adamın birisi “buradan aksakallı, sarıklı biri geçecek. Cenazeyi o kaldırsın” demiş. Orda hoca da yokmuş. Neyse dedem varıyor köye. Kalabalık malabalık… “Mesele ne?” diye soruyor. “Sen Hoca mısın?” diye soruyorlar. “O da “Hocayım” diyor. Onlarda ona “sen bu cenazeyi kaldıracaksın” diyorlar. O da kabul edip cenazeyi yıkayıp, namazını kıldırıp defnederek yoluna öyle devam ediyor ve Gerze’ye varıyor. Diyeceğim dedem çok uyanık bir adammış.

Rahmetlik babam, Mehmet emmim ve Gülfe halam varmış, bunlar küçüklermiş. Babam çalışırmış, koyun alırmış, öküz alırmış. Rahmetlik halam içerde çalışırmış. Halam çok uyanık biriydi. Olur olmaz bir adam halamın yaptığı işi yapamazdı. (Ben 20 yaşlarımdayken 1960 yılında) Cenazesi oldu. Kıştan gidemedik. Rahmetlik Mehmet emmim, köyün içinde bir mezarlık vardı. Oraya defnediyor. Daha sonra, oradan da yol geçiyor. Kürüyüp atıyorlar mezarını. Nerede kaldığı belli değil. Kayboldu gitti.

Emmim olsun, Halam olsun çok değerli bir insanlardı. Köyde herkes bunlara akıl danışırdı. Rahmetlik emmim atmaca gibi bir adammış. Çok uyanıkmış. Eskiden kara başlıklar olurdu. Şimdi yok. Uzun kulaklıkları olurdu. Dolardı boynuna üşümezdin.

Sonra aşağıda. Fikri’nin Taflanının yanına ev yapmıştı babam. Fadime halamı getirmişti yanında. Koca koca gürgen ağaçları, salkım salkım üzüm doluydu. Dallar taşıyamıyordu üzümleri…

(…)

NOT: Lütfen sizler de elimizde böylesi imkânlar varken büyüklerimizi konuşturup, geçmişimizle ilgili bilgileri kayıt altına alıp paylaşınız. “Söz uçar, yazı kalır” demişler. Bizler de bu anlatılanları kayıt altına alırsak gelecek nesillere geçmişleriyle ilgili güzel anılar bırakmış olur, onların dualarına mazhar oluruz inşallah.

Manisa Akhisar'dan, Samsun Alaçam'a Memleket Mektubu

Dr. Tuncay ŞEN

Dr. Tuncay Şen Yazıyor…

Çocukluğumda, gerek annem gerek babam Samsun Alaçam’ın bu güzide köyünü bize hep anlatırlardı. Amcam Terzi Ekrem ŞEN ve eşi de anlatırdı. Haliyle, yıllar önce göç edip buralara gelmiştik.

Adını hep Sordanköy ve Kışlakonak köyü olarak bildik. Sonra adı Akbulut Köyü olmuş.

O köye Akhisar’dan gönderilen mektupları ben yazardım. Annem, babam belki bir iki sayfa boyunca hâl hatır sorup, hemen hemen herkesi tek tek yazdırıp, selâm yollarlardı. “Acaba unuttuğumuz var mı?” diye defalarca okuturlardı.

Gelen mektupları da ben okurdum. İki gözü iki çeşme dinlerlerdi. Hasret kokardı o köy. Anlatılanlar ile gözümde hep canlanırdı.

Ailemin benden önceki çocukları orada doğmuş. Ben Akhisar da doğdum.

Burada çocukken bize hep Samsunlu derlerdi.

Köyden Akhisar’a gelenler olurdu. Köyden bu taraflar da askerlik yapanlara “köylümüz” diyerek sahip çıkılırdı.

İlkokuldayken gelmiştim ilk kez köyümüze. Her yerini gezdim. Sizin deyiminizle ilaz Ahmet ŞEN ve ilaz Şaban BAK dedelerimin evlerinde kaldım, köyü gezdim durdum. Selahattin amcam ve Hatice(Dr. Radi ŞEN’in annesi) halamların evlerinde kaldım.

Sonra lisedeyken de geldim.

Doktor olunca bir daha geldim.

Askerliğimi Samsun Sahra Sıhhiye Okulunda yaparken de geldim.

Lise yıllarında başladığım soy ağacı çalışmamda Nukutupoğullarının şeceresinde 1780’lere kadar indim. Soy isimleri “Şen,” “Nakit” ve “Fıstık” olmuş tüm Nukutupoğullarınn bağlarını çözdüm. Böylece yeni nesil birbirlerini tanıma fırsatı buldu, unutulmaya yüz tutmuş aile bağları yeniden kuruldu.

Ve koca aileyi Facebookta bir grupta buluşturduk.

Çetin hocam köyümüz için çok uğraş veriyor. Kayda geçiriyor her şeyi.

Çetin hocamız sayesinde eski kuşak alışkanlıklarını, köy kültürünü unutmuyoruz. Teşekkür ile takdir ile ödenmeyecek çaba bu. Sağolsun, varolsun.

Sağlıcakla kalın

14 Kasım 2019

Dr. Tuncay ŞEN

Akhisar - MANİSA

https://www.facebook.com/groups/312529633476/permalink/10157149965653477 

Akbulut Köyü'nde Eski Günler (İnsanlar-4)

HÜRÜSTEMGİL..

Doğrusu RÜSTEMGİL olmalıydı, köy ağzı işte, n’aparsın. Kurumoro sülalesinin önemli şahsiyetlerinden biridir Azizoğlu Rüstem YILMAZ(1916-1984). Eşi Güllü Yılmaz (1919-1993). Allah(cc), her ikisine de rahmet eylesin.

Hürüstem dayı muhtar oğluydu.

Muhtar dedimse, muhtar olan babası değil anasıdır. Muhtar çocuğu olmanın bir ağırlığı vardı üzerinde sanki.

Ninem çok söylerdi; “Türklerin mıkdarı bir gadunumuş. Hürüstemin anası…”

Köyümüzün yazılı bir tarihi yok. Hepsi sözlü bilgiler.

Ancak zamanın resmi tarih kayıtlarının satır aralarında rastlıyoruz bu sözlü tarih bilgilerimizin doğruluğuna.

“Akbulut Köyü Muhtarlık Tarihine Giriş” adlı yazımızda detayını bulacağınız bu tarihi olay şudur; Gelemet bir Türk köyü, Çetirlik ise bir Rum köyüdür. Bu iki köy arasına “sonradan” kurulan Sordanköy halkı önceleri Gelemet nüfusunda görünseler de sayıları artınca Tokmak Hırmanı ve dolayısıyla Çetirliğe yakınlığı nedeniyle Çetirlik köylü sayılmaya başlanır. Osmanlı yönetim sisteminde Rumlarla bir köy sayılan fakat Türk ve Rumlar iki ayrı muhtarlık olarak yönetilir. Her teba kendi muhtarını seçer. İşte Türklerin muhtarı da Cevat Yılmaz’ın “halam” dediği bu Rüstem Yılmaz’ın annesidir. Yine Cevat Yılmaz’ın ifadesiyle “eli sopalı, tirengez, sert” bir kadınmış bu muhtar anamız. Koskoca köyde erkek yok mu da bir kadın muhtar seçiliyor? sorusunun cevabı “evet” tir. Köyde reşit ve mümeyyiz erkek yoktur. Çünkü, bu erkekler hep cephededir. Üstelik de gidenin bir daha gelmediği cephelerde.

Konuyu yerli bir fıkrayla yumuşatalım.

Ninem ara sıra İstanbul’a oğlu Ömer ve kızı Ayşe’nin yanına gider, onların yanında bir süre kalırdı. Köyde sıkılıp bunaldığında da “Alıp başımı gideceğim İstanbul’a!” diye söylenirdi. Bunu duyan abim Metin de İstanbul ismini telaffuz edemediğinden olsa gerek, ninemi taklit ederek “Ben de gideceğim Hürüstemgile” derdi çocuk aklıyla. Aile içinde uzun süre şakalaşıp durmuştuk abimin bu söyleyişine.

***

Annesi muhtar olan Rüstem Yılmaz’ın evinin önü bir meyve bahçesiydi. Bizim evlerin önünde birkaç çeşit var iken onunki türlü türlü meyve ağaçlarıyla dop doluydu. İlkbaharda “canerüg” ile başlayan meyve ziyafeti Sonbahar hatta kış ortalarına kadar sürerdi. Ne zaman oradan geçsek dipleri “sebil” meyvelerle dolu olup elmasından armuduna, üzümünden narına kadar üç mevsim hiç eksilmeyen bir meyve ziyafeti sunardı gelip geçen yolcularına. Un çorbası ve bulgur aşına talim eden bizlere sunulan büyük bir nimetti o meyveler. Gelip geçerken teklifsiz alır yiyerek gider, eğer meyvelere dokunmadan geçersek bizi uyarırlar, “alın çöcüğüm, alın yiyin, azıız dadlansın” derlerdi.

Irıza dayının oradan gelen çıkmaz yol onun hanesinde son bulur, bu meyve bahçesinin içinden yol geçmezdi. Sadece yaya geçişlerine açık olan bu kısım için mandıra kapısı bile yapmaz “dizeme çalı” tutardı. Ancak çalı üzerinden geçemeyecek yaşlılar için bahçenin üst tarafına tek kişi geçecek şekilde dar bir “çalıkapısı” vardı. Bir keresinde Züverin Mehmet koşar şuraya bir kapı yapayım dediğinde “açık kalır, içeri mal girer, melal(sıkıntı) olur” demiş, izin vermemişti.

Rüstem dayı “kararlı” biriydi. Bir hususta eğer “olmaz” dediyse bu kararlı tutumundan asla vazgeçmez, hiç taviz vermezdi. Bunun en bariz örneği Cuma namazı için 20 yıl boyunca hep ilçeye, Alaçam’a gitmesiydi. Zannederim Cami inşaatı yeri meselesi yüzünden küstürülmüş ve o da Camiye gitmemeye ahdetmiş, sırf Cuma namazı kılmak için her hafta yayan olarak taa Alaçam’a gidip geliyordu.

Bir ara köyde Ramazan imamlığı yapıyordum. Bu görevim sırasında bir Cuma vaazımda cemaat arasında Hürüstem dayıyı gördüğümde ne kadar sevindiğimi anlatamam. Kendimi bildim bileli camiye küstürülmüş Rüstem dayı, Allah(cc)’a hamd olsun ki bu kararından vazgeçmiş, imamlığım sırasında Camiye gelip cemaate dahil olmuştu. Allah’ın kendisine bir lütfu olarak gördüğüm bu olaydan kısa bir süre sonra da kendisi Hakk’ın Rahmetine kavuşmuştu. Nur içinde yatsın. ( Âmin)

Vefat deyince aklıma geldi. Hani hep duyarız, şakacıktan, “ölmeden selası” verilen insanlar vardır. İşte bunlardan birisi de Rüstem Yılmaz idi.

İki oğlu üç kızı vardı rahmetlinin. “Abey” lakaplı büyük oğlu Necdet hep büyük düşünür, köyde durmaz büyük şehirlere kaçardı. Elde kalan tek oğul ise bizim “Aydun” dediğimiz Aydın abi idi. Üç kızın arasında bir oğlan şımartılmayacak da kim şımartılacak. (Bu şımartma “sevilme” anlamındadır.) Yani çocuk çok sevilince şımarır ve bir takım muziplikler yapar ya!.. İşte bizim Aydun abinin yaptığı bu muzipliklerden birisi de Cami hoparlöründen kimse duymaz diye fırtınalı bir günde, sağ babasının cenaze selasını bizzat okumasıydı.

Bilirsiniz köy yerinde gençlerin en büyük hevesi Cami hoparlöründen ezan okumaktı. Hoparlör takılmadan önce “boru öttürmek” ile yetinirken hoparlör gelince ezan okuma hevesinin altında yatan sebeplerin başında da birisine (sevdiği kıza) sesini duyurmaktır. Evet köylerde “ilan-ı aşk” etmenin bir yolu da sevdiğine şarkı söylemeyeceğine göre ezan okuyarak sesini duyurmaktı. Aydın abi bu retoriği bir adım daha ileri boyuta taşımıştı, pilava kaşık dikmek varken.

Şarkılarda “ana beni eversene, evermesen gebersene” diye geçen anaerkil sözün babaerkil boyutunu bize Aydın abi yaşatmıştı. Bir insan niçin ölmemiş babasının selasını bizzat kendi okur ki? Sonra ne oldu dersiniz? Aydın sevdiğine kavuştu tabi.

Köyün en dindar adamı Hacı Habib Meral kızını bu deli yürekli Aydın’a vererek, ölmeden öldürülen Rüstem Yılmaz ile dünür olur. ("Ölmeden ölünüz.” Hz. Mevlana.)

Aydın abi öyle şımarık, laf dinlemez haylaz bir genç değil aksine çok iyi kalpli, güzel düşünen, güzel gören, iyiyi kötüden ayırt eden, herkesle dost, herkesle arkadaş, geleceği okuyabilen öngörülü ve hayırhah (yardımsever) birisidir.

Evlenmiş çoluk çocuk sahibi olmuş, kıyıda köşede biriktirdiği üç beş kuruşla ikinci el bir “jip” almıştı. Hani şu bildiğimiz kasası haki yeşil brandalı jiplerden. “Bu jipi” derdi, “hayrına caminin yanına bırakacağım, işi olan, hastası olan sormadan alıp gitsin, işini görsün, getirip bıraksın yerine” derdi. Kısmet olmadı, jip arızalandı sattı. Ne kadar doğru bilmiyorum ama bir ara çocukların oyun oynarken benzin deposuna kum doldurdukları da söylenmişti.

Çocuklar deyince, Aydın abinin çocuklarından da bahsetmeden geçmeyelim derim. Bizim kuşaktan (1960-65’li yıllar) sonra köyde öyle eskisi gibi çok çocuk yapan aile kalmamıştı. Radyo ve Televizyonun etkisiyle kendini köyde de gösteren modernite çocuk sayılarına da müdahale etmişti. Oysa biz “Evlenin, çoğalın. Ben Ümmetimin çokluğuyla övüneceğim!” diyen bir Peygamberin Ümmeti idik. Lâkin Efendimizin(sav) sözünü dinlemek yerine “Bakabileceğiniz kadar az çocuk yapın!” diyen “soykurutucuların” sözüne kulak verir olduk. Açlıkla korkutularak, rızkı ile birlikte gönderilen çocukları istemedik. Biz ilkokula giderken bu haneden okula giden çocuk yoktu ve ev yanları oldukça sessizdi. Ne zaman ki Aydın abi evlendi, hane bereketlendi, neşelendi, canlandı. Tatil dönemlerinde köye geldiğimde Hürüstemgilin avlusundan duyulan cıvıl cıvıl çocuk sesleri bana okul günlerimi hatırlatırdı.

“Geleceği okuyabilen” biri olarak Aydın abi daha fazla zaman kaybetmeden, arkadan gelen yeni neslin rızkının köyde değil şehirlerde olduğunu anlayıp ne var ne yok satıp, pılı pırtısını toplayıp erkenden şehrin yolunu tutanlardandı.

(Devam Edecek)

30 Nisan 2021

Çetin KOŞAR

Ecz. Ahmet KURT Vefat Etti.

 

Bir zamanlar Akbulut (Sordanköy)’un dünya ile temasını sağlayan Bakkal Hasan Kurt’un oğlu Ahmet Kurt hayatını kaybetti.

“Dünya ile irtibatımızı sağlıyordu” dan kastım eskiden köylerde PTT acenteliği bile yokken gurbette olan bizler için irtibat bürosu olarak Merhum Hasan Kurt’un bakkalını kullanırdık. Zarfın üzerine adres falan yazmaya bile gerek yoktu; “Bakkal Hasan Kurt eliyle” yazsak yetiyordu. Postacılar gönderdiğimiz mektupları bu bakkala bırakır, hafta günü geldiğinde Doğanyuvası, Taşkelik ve Sordanköylülerden çarşıya inenler sorarlardı “Hasan dayı bize mektup var mı?”diye. Sadece mektuplar mı, telefonlar, kargolar neler neler…

Hasan Kurt, köyümüz eşrafından Sefercüğün (Sefer Koşar) dünürü; Seferoğlu Hacı Hafız Ömer Koşar’ın ilk kayın pederiydi. Doğanyuvası köyünden olan Kurt ailesi aynı zamanda köyümüz eşrafından ilazahmetoğlu Selahattin Şen’in de yakın aile dostuydu. Selahattin Şen çarşıya indiğinde o yoğunlukta Hasan Kurt’a bakkal işlerinde yardımcı olur, Hasan Kurt’ eşi Havva Kurt ile birlikte sık sık köyümüze gelip Selahattin Şen’i ziyaret ederdi.

Hakkın rahmetine kavuşan Ahmet Kurt, köyümüzün dost ve akrabası olan Hasan Kurt’un oğluydu.

Ahmet Kurt Eczacılık okudu. Babasının tek oğlu olarak Eczacılık mesleği yerine vefatından sonra babasının mesleği olan bakkaliye işini sürdürdü. Bu arada boş durmayıp ilçede sosyal yardım faaliyetlerinde bulundu. Bir kaç dönem “Türk Kızılayı Alaçam Şube Başkanlığı” yaptı. Uzun süredir sağlık sorunlarıyla mücadele ediyordu.

Allah(cc), O'ndan razı olsun, rahmetiyle muamele eylesin. Kabri nur, mekanı cennet olsun. Geride bıraktıklarına güzel sabırlar ihsan eylesin.(Âmîn)

FOTO: Ahmet Kurt (şapkalı) ve arkadaşları

01 Ağustos 2009 tarihinde "Akbulut Köyü II. Keşkek Şöleni"mize katılarak bizleri şereflendirmişlerdi.

Akbulut Köyü’nde Kar Yağdığında Biz

 

Çocukluğumuzun “Kış Günleri” elbette şimdikinden çok daha hareketli, çok daha heyecanlı ve çok daha güzel geçerdi. Onca koşuşturmanın arasında yağan kar adeta bizim bayramımız olurdu. “Çocuklar gibi sevinirdik.” Çocuktuk elbette sevinecektik ve sevinirdik..
 
Meteorolojik olaylardan olan “yağış”lar köylü için çok önemlidir. Zirai faaliyetlerde “rahmeti / yağmuru” beklemek kadar “güneşi” beklemek de bir ihtiyaçtır. Dikkat ettiniz mi bilmem yağışın da kendi içinde bir düzeni var. Bazen gece yağar, bazen gündüz. Bazen sabah yağar bazen de öğleden sonra. Bu düzen münavebeli olarak sürer.
 
Zamanlama konusunda karın gündüz yağsa da tuttuğu pek nadir olur. Aniden bastıran “tipi”ler hariç. Gündüz başlayan “lapa lapa” kar yağışı tutmaz, erir gider, biz de buna çok üzülürdük. Kar yağışının en güzel yanı ise sabah uyandığımızda karın yağmış ve tutmuş halde kendisini bize sunmasıdır. Gece havalar iyice soğumuş, havada uçuşan ve sığınacakları sıcacık bir yer bulamayan kar taneleri yere konup mecburen birbirlerine sokulup, sarılıp yeryüzünü kapladığında sıcacık yataklarında uyuyan bizleri çoğu zaman ailemiz “kalkın çocuklar, kar yağmış” müjdesiyle uyandırırlar ve tabi bizim de ilk işimiz sevinç çığlıklarıyla pencerelere camlara koşmak olurdu. Zaten kar yağdığında ortalık “ışıl ışıl” olduğundan sizi bir başkasının uyandırmasına bile gerek yoktur. Köy hayatında duyduğumuz doğa seslerinden birisi de lapa lapa yağan kar sesiydi. Yağmurun sesi olur da karın sesi olmaz mı? Duyan olduktan sonra her ses duyulur!.. Tarifi imkânsız bir uğultudur kar sesi. Binlercesi, milyonlarcası art arda süzülürken yeryüzüne ve kavuştuklarında önce gelenlerle adeta çığlık atarlar. Uyu uyuyabilirsen.
 
Bu sırada ocakta gürgen ve meşe odunları gürül gürül yanmakta, ocaklık çengeline asılı kazanda pişmiş çorbanın yağı yağ tavasında kızdırılmış “cozzz” diye üzerine dökülmek üzeredir. Bir yandan tahta yer sofrasının üzerine ekmekler ve tahta kaşıklar tıkır tıkır konurken bir ses daha duyulur; “haydi çocuklar sofraya, yimeezi yiyin de undan soona oynarsıız.”
 
 
A- Avcılık
 
KALBUR KAPAN
 
Üzerinde dumanı buram buram tüten ortadaki sahandan çalakaşık girişip içtiğimiz sabah çorbasının ardında ilk işimiz evin camından dışarıya uzattığımız tütün ipinin ucuna kurduğumuz “kalbur kapanı” gözcülüğüdür. Salaç ya da samanlık önlerindeki kuruluklara ya da bunlar müsait değilse karı eşeleyip açtığımız alana kurduğumuz kalbur kapana gelip tutacağımız “cırtlık” kadar kuşlardan nemalanırdık. Buğday ekmeğinin bile nadir pişip sofraya konulduğu o 1960’lı yılların yoksulluk günlerinde un çorbası, mısır çorbası, mısır ekmeği ve bulgur pilavıyla beslenen bizler için küçücük serçe kuşu şimdilerin “piliç”i gibi gelirdi. Aile büyüklerimiz her ne kadar bizi “uyarsalar” da biz en az bir tane kuş yakalayıp, boynunu koparıp, tüylerini yonup, içini temizleyip bir miktar yağ ile hemen tavada kızartıp, yağına ekmek banıp yutmadan ağzımızda adeta emercesin yağını “sorarak” yer, etini ise kemiğiyle birlikte “kıtı kıtır” yerdik.
 
DAL KAPAN
 
Kar yağdığında küçükler kalbur kapanla kuş avındayken biraz yetişkinlerimiz çoturluk yerlere, çalı diplerine ve samanlık arkalarına “dal kapan” kurarak “bakal” avı peşine düşerlerdi. Karatavuk da denen akbakal, karabakal, paslıbakal ve çıraburun gibi türleri olan bu iri kuşları yakalamak epey zordu. Evden uzak, sulak alanlardaki kapanlara kısılan “çulluk”lar ise bize süpriz olurdu.
 
 
KIL TUZAKLAR
 
Kıl tuzağının orijinali , at kuyruğundan koparılan kıllardan yapılır. O günlerde köyümüzde at olmadığı için, oltalarda kullanılan misina (sentetik iplik) ipinden yapardık. 30-40 cm2’lik bir tahta üzerine belli aralıklarla çivi yardımıyla saplanan misinaların ucu ilmiklenir, üzerine konan yemi yemeye gelen kuşların ayakları bu ilmiğe takılır, tuzağı uçururlar ama ayaklarını kurtaramazlardı. Bunu da yine sarmaşıklı ağaçlara ya da bir kazık üzerine monte ederek açık alanlara dikerdik.
 
 
KUŞ RASTİĞİ
 
Sapan da denen iki uçlu çatal bir dala bağladığımız “şamyel” lastiklerden kesilerek elde edilen iki lastik ve bunları birleştirildiği meşin kısmına yerleştirilen taşın fırlatılmasıyla kuş vururduk.
 
Kar ve soğuk nedeniyle dışarı salınmayıp ahırlarda tutulan hayvanların alt temizlikleri ve sabah yalı ve yemlenmeleri ardından örüğü genişletir, elimizde kuş rastiği, cebimizde can erik büyüklüğünde çakıl taşları ev dışına çıkar uzaklara giderdik. Tek başımızaysak bir sarmaşıklı ağaç altına kamp kurar, saatlerce sarmaşığın meyvesini yemeye gelecek olan bakal ve sığırcıkları beklerdik. Geldiklerinde de “furmak” bir dert, sarmaşıklara takılı kaldıysa ağacın tepesine çıkıp vurulanı almak ayrı bir dertti. Bir keresinde Züver emmingilin dağında küçük bir kuş vurmuş, almaya çıkarken tutunduğum dal kırılınca sırt üstü yere düşmüş, kafamı toprağa öyle bir çarpmıştım ki o an duyduğum çınlama ve beyin zıngırtıları hâlâ beynimde ötüp durur. Buna benzer bir olayı da yine Züverin Mehmet emmim anlatırdı. Çocukluğunda “Temer” (Kundaklı Ok Yay) ile vurduğu küçücük bir kuş dala takılı kalır. Mehmet emmim binbir zahmetle ağaca çıkar, tehlikeli bir şekilde dalın ucuna kadar ulaşır ve tam tutacakken kuş “pırrr” diye uçup gider.
Yanımızda bir arkadaş varsa örüğü daha da uzatır, “küstürme” yöntemiyle bakal avlamak için birimiz çalının beri tarafında diğerimiz öbür tarafında gözümüz çalı içlerinde koşa koşa soluk soluğa, o çalı senin bu çalı benim deyip taa köyün dışlarına çıkarız da çook sonradan fark ederdik nerelere gittiğimizi. Eğer biir av kıstırdıysak atışlar başlar, her atan “aha furdum” diye bağırır ama kuşun vurulduğu falan yoktur. Hatta kuytu bir köşe bulduysa oraya saklanır, görebilene aşkolsun. Bazen çakıl taşımız biter, yerlerde bulduğumuz ne varsa takar rastiğe basardık hedefe.
 
 
TEMER
 
Temer, bildiğimiz yay’ın ok takılan kısmına tüfek kabzasına benzeyen “kundak” takılmış halidir. Atılacak oku oturtmak için yatağı, yayı gerip kirişini takmak için eşiği ve oku fırlatmak için tetiği olan bir ok atma aletimizdir. Diğerlerinden farklı olarak bu temerimizin oklarının ucu sivri değil toparlak olurdu. Ucundaki bu ağırlık sayesinde kolay kolay savrulmaz, hedefini isabetle vurur, avı delmez, parçalamaz idi. En son Nihat Ustaoğlu, Necmi Şen ve Abbas Yılmaz’ın elinde görmüştüm.
 
 
…VE TÜFEK
 
Çocukluk çağını aşmış adam sınıfına girmişseniz öyle çocuklar gibi elinizde kuş rastiğiyle köyde gezemezsiniz. Ya elinizde TEMER’iniz ya da omzunuzda TÜFENK’iniz olmalı.
 
Bizim zamanımızda plastik fişekler yoktu. Eski fişeklerin ateşleme kısımları metal, barut ve saçma konacak yerleri mukavvadan idi. Hem kullandıktan sonra bu fişekler atılmaz, yıpranana kadar ellerimizle defalarca  doldururduk. Tekrar tekrar doldurmaktan yıpranan fişeklerin boyu yarıya kadar inerdi.
 
Kışın başında fişek doldurmak için gerekli olan malzemeler EVZE, BARUT VE BOY BOY SAÇMA alırdık. Önce ateşleyici kısım olan evzenin eskisi çıkarılıp yerine yenisi takılır, barut konulur ve bir parça çul ile sıkıştırılır. Son olarak da kuş saçması, ördek saçması ya da domuz saçması dediğimiz farklı boylardaki saçmalardan biriyle doldurup ağzını kapatır ve üzerine de kaç numaralı saçma kullandığımızı yazardık.
 
 
B- Kültür
 
KARDAN ADAM YAPMAK
 
Sahi neden kar yağdığında hemen kardan adam yapmaya kalkarız ki!.. Nereden geliyor bu sanat aşkımız ki iki gün içinde eriyip gideceğini bile bile o soğukta çabalar didinir, tam süpürgesi ve şapka gibi şeylerimizi de bu işe alet ederiz. Hem neden sadece tek vücut ayakta duran ayaksız kardan adam yaparız. Bu adamlar hiç oturmazlar mı? Ağzını burnunu, gözlerini ellerini düşünürüz de nerede bu adamın bacakları diye kimse sormaz. Hem bu dünyada sadece adamlar mı var? Neden “kardan kadın” yapmayız. Ha tabi, bizler kadına “el kaldıramayız” değil mi? Nasıl olsa kardan adamı yapıp bitirip yanında biraz oynadıktan sonra ya kendimiz ya da bir başkaları tarafından “tekme-yumruk” atarak yıkacağız ya bunun kadın olmasını gururumuza yediremeyeceğimiz için sadece kardan adam yapmasını biliriz.
 
 
KAR ÜSTÜNDE YÜRÜMEK
 
“Kar üstünde yürüyüp izini belli etmemek.” diye bir deyimimiz vardır. Kimsenin sezemeyeceği biçimde gizli iş yapanları ifade etmek için söylenen bu deyimde geçen “kar üstünde yürüyüp izini belli etmeyeni” ben küçüklüğümde “mutkak” olarak gördüm. Bu Nermin Halam idi ve bilfiil bir metrelik karın üzerinde batmadan kara saplanmadan yürüyordu. O gün bizde misafir olan Saliye teyzem görmüş hayretle “Aaa kıza bakın karın üzerinde batmadan yürüyor!..” demişti. Bir gün öncesinde yağan kar belimize kadar çıkmıştı. Sonrasında da ayaz yapınca karın üzeri hafiften buzlanmış bunu fırsat bilen bir deri bir kemik Nermin halam yüzyılın bu yürüyüşünü gerçekleştirmişti. Böylesine kalınlıkta yağan karda yürümek mümkün değildi, insan kara saplanı saplanıveriyordu. Büyüklerimiz bunun için, gidilecek yere yol, çığır açmak için ahırdaki öküzleri kullanırlardı. Özellikle okula gidecek çocuklar için, “bugün kar yağdı paydos!” diye bir şey yoktu. Köylü elbirliğiyle köyün okula uzanan sokaklarını önde öküzleriyle karı yararlar, bir insan geçecek kadar genişlikte çığır açarlardı.
 
 
 
OMCA ve BALTA SESLERİ
 
Yaz ve Sonbahar aylarında hazırlanan kışlık odunların kıymeti kar yağdığında, insanların soğuğu iliklerinde hissettiklerinde anlaşılmaktadır. Kış aylarının köy içinde duyulan mutat seslerinden birisi de “balta” sesleridir. Özellikle akşamüstleri köylerden yükselen odun kesme sesleri kulağa hoş gelen ilginç bir musiki oluşturmaktadır. Kütük üstünde kesilen odunlardan baltayı her vuruşumuzda çıkan ses, kütüğün desteğiyle daha bir tok ve daha bir tınılı olmaktadır ki tüm köy bu işi akşamüstü aynı anda yaptığı için solo sesler koroya dönmekte adeta bir orkestra oluşmaktadır.
 
Ocakta yakılan odunların ateşi sönmemesi için kesilen odunlarla birlikte ocağa bir de omca konur ki bu sürekli bir köz sağlayıcıdır. Gece yatarken omcanın ateşli ucu külle kapatılır ve her daim közlü olurdu.
 
(Omca ile ilgili yazımız için bkz: https://akbulutkoyu.blogspot.com/2014/01/omca.html
 
 
KIŞ PEKMEZLEMESİ
 
Yeni yağan kar yenmez. En az bir gece ayaz gören karları yerdik. Özellikle diz boyu karın üstünde bin bir zahmetle yaptığımız av sporları esnasında susuzluğumuzu gidermek için ağzımıza sık sık kar atar yerdik. Ancak bunun dışında bir kar yeme şeklimiz daha vardır ki biz “kar pekmezlemesi” desek de bu bir nevi “tatlı” niyetine yediğimiz bir yiyeceğimiz idi.
 
Bunun için gerekli olan “eski kar” idi. Hayvanatın uğramadığı ormanlık ya da çalılık alanlardan temin edilen kristalize olmuş bir kase kara bir çorba kaşığı dut pekmezi katıp, karıştırır yavaş yavaş yerdik. Hızlı yediğimizde gözlerimize ağrı saplanır, sanki gözlerimiz şişip patlayacak gibi olurdu.
 
Şimdi, o soğuk şeyi yiyince hasta olmuyor muydunuz gibi bir soruya verilecek cevap; “hasta etmek şöyle dursun aksine bu kar helvası da denen yiyeceğin bağışıklık/imnün sistemini güçlendirdiği virüstük enfeksiyonlara karşı vücudu koruduğu tespit edilmiştir. Tabi bu tespit günümüzün kirli şehir doğası için geçersiz olup eski günlerdeki temiz havalı kirlenmemiş ortamlar için geçerlidir. Deterjan reklâmlarında duyduğumuz “beyazın da beyazı var” sözünde geçen kar beyazlığının farkını kar yağdığı bir dönemde Samsun’dan Ayvacık ilçesine gidince görmüştüm.
 
En güzeli yüksek dağlara yağan karlardan yapılanıdır ki insanın içine derin bir ferahlık verirdi. 20 Mayıs’ta Gökçeboğaz köyündeki “Yol Evliyası” nın başında kutladığımız Hıdırellez ya da Mayıs 7’si panayırlarında kamyonlarla Dütmen Dağından getirilip satılan karların lezzeti de bir başka olurdu.
 
 
POTLAK KAVURMAK
 
Uzun kış günlerinin en güzel anlarından birisi de “potlak” dediğimiz mısır patlağı yapıp yemek idi. O günlerde patlatmalık mısırımız olmadığı için su tenekelerinde normal mısırlarımızı patlatır hepsi patlamadığı için kimini “kıyır kıyır” kimini de “kıtır kıtır” yerdik. Ocağın başına toplaşıp ısınırken ilk anlarda içimizdeki soğuğa atamaz, önümüzdeki ateşin sıcaklığıyla yüzümüz gözümüz kızarır pişer ama arkamızda yani sırtımızda adeta yeller eser üşürdük. Bu durumu ifade etmek için de “Önümüz potlak kavuruyor, arkamız som savuruyor.” derdik.
 
 
OCAKBAŞI SOHBETLERİ
 
Kış günlerinin hafızalarımızda kalan belki de en tatlı anları ailecek ya da bir misafirle birlikte gürül gürül yanan ocağın başına dizilip yapılan ocakbaşı sohbetleri idi. Ateşin alevleriyle aydınlanan odanın içinde lambaya da gerek olmadan yapılan sohbetlerin tadına doyum olmazdı. Biz çocuk olsak bile bu sohbetin bitmesini istemezdik. Çünkü, ömrü iş güç peşinde bin bir zahmetle geçen ailemizin dinlendiği, eğlendiği en güzel anlardı. Çocuklar olarak onların kendi aralarında geçen konuşmalara kulak misafiri olur bizler de kültürlenirdik.
 
 
KAR KIRIK VE YIKIKLARI
 
Kış mevsimi boyunca yağan karların eriyip aylarca karın altında gömülü kalıp ezilmiş doğanın tamiri için köylünün önemli işlerinden birisi de bu kar kırıklarını temizlemek idi. Karın yükünü taşıyamayan ağaç ve çalılar neyse de ev ve samanlık gibi yapılarımızın çatılarının nadiren de olsa çökmesi başlı başına bir sorun idi.
 
Devrilen ağaçlar, kırılan dallar toplanır odunluğa yığılır, özellikle yatan dikenli çalılar ayağa kaldırılır, olmadı yerine “dizeme çalı /fraktala” yapılır, çürüyen kazıklar yenisiyle değiştirilir, çöken ve akıtan çatılar onarılır, kırılan kiremitler yenisiyle değiştirilir idi.
 
 
C- Spor
 
KAYAK
 
Taze yağan ya da erimeye yüz tutmuş olsun, 2-3 metrelik ince tahta üzerinde kaymak en lüks kar oyunumuz idi. Lüks diyorum, bu işimizi görecek tahtanın kalınlığı çok önemliydi ve kayarken esneyecek bir incelikte olması şarttı. Bunun için bazen salaç ve samanlık gibi yapıların “sundurma”lıklarından söker, kayma esnasında kırar yerine takamaz, bi’ton azarı da yerdik büyüklerimizden. Eğer Çarşamba günü ise, tütün istifinde kullanılan istif  tahtasını yürütür, kaydırır, ıslatırdık. Yine laf işitmekten kurtulamazdık. İster tek, ister 2-3 kişi birden, ayakta bindiğimiz tahta “kayak”larımızda yön değiştirici tertibat olmadığı için son durağımız genellikle dikenli bir çalının içi olurdu. Tabi yüzümüz gözümüz yara bere içinde günlerce bu anın “zevkini” yaşardık. Hafif buzlu zamanlarda kısa tahtalara oturarak kaydığımız olurdu.
 
BUZ PATENİ
 
Köyde patenimiz yoktu tabi. Lastik ayakkabıyı zor buluyorduk. Hem buz pateni yapacağımız üstü donan göl ve nehirimiz de yoktu. Bu yoklar ülkesinde yol kenarlarında ya da tarla içlerindeki küçük su birikintilerinin üzerinde oluşan buzların üzerinde ayakkabılarla kaymak için ise buzun kırılıp suya düşüp batıp ıslanma riskini göze almak gerekiyordu.
 
KARTOPU OYUNU
 
Kar yağdığında ilk aklımıza gelen elbette kartopu oynamaktı. Genlerimizde olan saldırganlık ruhumuzu rahatlatmak için başvurduğumuz yöntemlerden birisidir aslında kartopu oynamak. “Yakantop” oynar gibi yumuşak yumuşak oynasak neyse de o ne öyle kartopunu elimizde iyice sıkıştırıp sıkıştırıp, hatta arasına bazen çakıltaşı da koyarak kim olursa olsun karşımızdakinin kafasına gözüne fırlatıp atmak. Bir de kardan adamı tekmeleme işimiz var. Bu durumumuzun psikologlar tarafından incelenmesi gerekir. Tövbeler olsun!..
 
/Çetin KOŞAR
22 Şubat 2021
 
Benzer Makale:
http://akbulutkoyu.blogspot.com/2014/01/akbulut-koyunde-avclk-atclk-ve-tutuculuk.html